رئیس مرکز تحقیقات فناوریهای نوین صنعت پلیمر (کاپیس):
دانشگاه و صنعت در ساختار مسئلهمحور کاپیس به هم میرسند
مرکز تحقیقات فناوریهای نوین صنعت پلیمر (کاپیس) با هدف عبور از پژوهشهای صرفاً دانشگاهی و حرکت به سمت حل مسائل واقعی صنعت شکل گرفته است. این مرکز با تعریف گروههای پژوهشی در حوزههای ساخت و تولید و شیمی پلیمر، درصدد است میان توان علمی دانشگاه، نیازهای صنعت و مسیر تجاریسازی فناوری پیوندی عملیاتی ایجاد کند.
مجید هاشمزاده عضو هیئتعلمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجفآباد و رئیس مرکز تحقیقات فناوریهای نوین صنعت پلیمر (کاپیس) در گفتوگو با پایگاه خبری «معدن نامه»، درباره ساختار این مرکز گفت: از ابتدای شکلگیری کاپیس، در پیشنهادی که به سازمان مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی ارائه شد، دو گروه پژوهشی برای این مرکز پیشبینی کردیم. مراکز تحقیقاتی دارای مجوز سازمان مرکزی دانشگاه آزاد ملزم به تعریف گروههای پژوهشی متناسب با حوزه فعالیت خود هستند و بر همین اساس، در کاپیس نیز دو گروه پژوهشی تعریف شده است.
وی افزود: این تصمیمات با نظر و همراهی مدیریت ولکان اتخاذ شد. زنجیره تولید در گروه صنعتی ولکان، دو حوزه مهندسی را دربرمیگیرد. نخست حوزه مهندسی ساخت و تولید است، چراکه در مجموعه «جامین طرح» قالبها و پرسها ساخته میشوند و این بخش نقطه آغاز زنجیره تولید محصولات است. بنابراین نیاز داشتیم در مرکز تحقیقات نیز گروه پژوهشی ساخت و تولید داشته باشیم.
هاشمزاده ادامه داد: گروه پژوهشی دوم در حوزه شیمی پلیمر تعریف شده است. نام این مجموعه، مرکز تحقیقات فناوریهای نوین صنعت پلیمر است و محصولات گروه صنعتی ولکان نیز عمدتاً بر پایه لاستیک هستند. بااینحال در آیندهپژوهی انجامشده برای کاپیس، هدف این است که دامنه فعالیت مرکز به کل حوزه علم پلیمر توسعه پیدا کند و در آینده وارد حوزههایی مانند ترموپلاستیکها، ترموستها و کامپوزیتها شویم. به همین دلیل وجود یک گروه پژوهشی در حوزه شیمی پلیمر نیز ضروری بود.
وی با اشاره به ترکیب فعلی این دو گروه پژوهشی اظهار کرد: در حال حاضر گروه پژوهشی ساخت و تولید هفت نفر از اعضای هیئتعلمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجفآباد را دربرمیگیرد. در گروه شیمی پلیمر نیز ۹ نفر از اعضای هیئتعلمی حضور دارند که علاوه بر اعضای دانشگاه خودمان، یک نفر از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب و یک نفر از دانشگاه آزاد اسلامی واحد کاشان نیز به این تیم اضافه شدهاند.
هستههای پژوهشی بر اساس پروژهها شکل میگیرند
رئیس مرکز تحقیقات فناوریهای نوین صنعت پلیمر درباره مرحله بعدی ساختار پژوهشی کاپیس گفت: پس از گروههای پژوهشی، هستههای پژوهشی قرار دارند که البته هنوز شکل نگرفتهاند. این هستهها بر اساس پروژههایی که وارد کاپیس میشوند تعریف خواهند شد.
وی توضیح داد: ابتدا باید ببینیم چه پروژههایی در چه سطحی وارد مرکز تحقیقات میشوند، بخشی از این پروژهها بر اساس نیازهای گروه صنعتی ولکان تعریف خواهد شد و در آینده نیز امیدواریم با ایجاد یک شبکه گستردهتر، نیازهای سایر صنایع را شناسایی و آنها را در قالب پروژههای پژوهشی در کاپیس تعریف کنیم. بنابراین هستههای پژوهشی بهمرور و متناسب با پروژهها شکل خواهند گرفت.
هاشمزاده درباره ساختار این هستهها گفت: هستههای پژوهشی از استادان دانشگاه و دانشجویان دورههای تحصیلات تکمیلی تشکیل خواهند شد. برای مثال اگر پروژهای برای ساخت یک ربات از سوی گروه صنعتی ولکان سفارشگذاری شود، این پروژه در گروه پژوهشی ساخت و تولید تعریف شده و در ذیل آن، یک هسته پژوهشی رباتیک شکل میگیرد.
وی افزود: در چنین هستهای، استادان و پژوهشگرانی که در حوزه رباتیک، مکاترونیک، مهندسی رباتیک یا حوزههای میانرشتهای فعالیت میکنند، در کنار یکدیگر قرار میگیرند و بر روی یک موضوع مشخص کار میکنند. ساختار این هستهها نیز لزوماً دائمی نیست و بر اساس نیازهای پژوهشی فعال میشوند. ممکن است یک هسته پس از پایان پروژه برای مدتی غیرفعال باشد و یک سال بعد با تعریف پروژهای جدید در حوزه مکاترونیک دوباره فعال شود.
درهای کاپیس به روی ایدههای پژوهشگران باز است
رئیس کاپیس با تأکید بر رویکرد این مرکز در حمایت از ایدههای پژوهشی اظهار کرد: آغوش ما به روی تمام پژوهشگران چه در صنعت لاستیک و چه در حوزههای دیگر باز است. اگر پژوهشگران ایدهای داشته باشند میتوانند آن را با ما مطرح کنند. چنانچه ایده در راستای اهداف کاپیس باشد تلاش میکنیم برای آن سرمایهگذار پیدا کنیم و زمینه سرمایهگذاری و توسعه ایده را فراهم کنیم.
وی ادامه داد: بسیاری از طرحهایی که ممکن است در آینده به تجاریسازی برسند، در ابتدا صرفاً یک ایده دانشجویی بودهاند. این ایدهها وارد مرکز میشوند، روی آنها کار میشود و اصطلاحاً چکشکاری میشوند تا به یک ایده قابل اجرا تبدیل شوند.
تفاوت کاپیس با مراکز تحقیقاتی؛ مسئله باید از صنعت بیاید
هاشمزاده یکی از اصلیترین اهداف کاپیس را جلوگیری از تکرار تجربه ناموفق برخی مراکز تحقیقاتی عنوان کرد و گفت: یکی از دغدغههای اصلی ما این بود که مسیری را که بسیاری از مراکز تحقیقاتی طی کردهاند، تکرار نکنیم. با احترام به این مراکز بسیاری از آنها نتوانستند به موفقیت مورد انتظار برسند چراکه پروژهها گاهی بدون توجه به یک نیاز واقعی تعریف میشدند.
وی افزود: در برخی موارد پروژههایی صرفاً در فضای دانشگاهی تعریف میشدند، دانشجو روی آنها کار میکرد اما در نهایت مصرفکننده واقعی برای محصول یا نتیجه پژوهش وجود نداشت و پروژه به مرحله عملیاتی نمیرسید. از نگاه ما مصرفکننده واقعی صنعت است.
رئیس کاپیس تأکید کرد: تمایز اصلی ما با بسیاری از مراکز تحقیقاتی این است که منتظر هستیم مسئله از صنعت تعریف شود یا خودمان برای کشف مسئله به سراغ صنعت برویم. یکی از اقداماتی که در گروه صنعتی ولکان در حال انجام است، شناسایی چالشها و مسائل موجود در پایگاهها و کارگاههای این مجموعه است. این مسائل پس از شناسایی در شورای راهبردی مطرح میشوند تا بر اساس اهمیت، اولویتبندی و سطحبندی شوند و سپس با رویکرد تجاریسازی برای آنها پروژه تعریف کنیم.
هاشمزاده خاطرنشان کرد: قرار نیست در کاپیس کاری انجام دهیم که صرفاً هزینه ایجاد کند. این مسئله فقط درباره گروه صنعتی ولکان نیست، دانشگاه نیز هزینههای خود را دارد. زمانی که یک عضو هیئتعلمی و یک دانشجوی دکترا برای پروژهای وقت میگذارند و در نهایت پروژه به نتیجه نمیرسد، این زمان و منابع، هزینهای است که به دانشگاه تحمیل شده است. بنابراین پروژه باید از ابتدا با نگاه به نتیجه و امکان استفاده واقعی از آن تعریف شود.
شناسایی سرمایهگذاران برای ایدههای فناورانه
وی یکی دیگر از مأموریتهای کاپیس را ایجاد ارتباط با سرمایهگذاران عنوان کرد و گفت: یکی از مأموریتهایی که از سوی گروه صنعتی ولکان به کاپیس واگذار شده، شناسایی صندوقهای سرمایهگذاری سنتی یا VC و همچنین صندوقهای سرمایهگذاری خطرپذیر شرکتی یا CVC است. هدف این است که با این مجموعهها تفاهمنامههایی امضا کنیم تا اگر ایدهای نو، یک شرکت نوپا یا یک استارتاپ از پتانسیل لازم برای سرمایهگذاری برخوردار بود، بتوانیم حمایتهای لازم را برای آن فراهم کنیم.
هاشمزاده ادامه داد: در واقع تلاش میکنیم چتر حمایتی لازم را بر سر این شرکتها و ایدهها ایجاد کنیم و زمینه جذب سرمایه را فراهم آوریم. حتی این امکان وجود دارد که کاپیس در آینده با بلوغ پروژههای پژوهشی و تبدیل آنها به محصولات و کسبوکارهای تجاری، از نظر مالی بهاندازهای توسعه پیدا کند که خود به یک صندوق سرمایهگذاری تبدیل شود.
وی تأکید کرد: البته رسیدن به چنین نقطهای نیازمند زمان است. کاپیس امروز مانند نهالی است که تازه از فضای گلخانه به داخل باغ آورده شده و باید بهتدریج رشد کند. هدف ما این است که کاپیس در آینده به یک مرجع علمی در حوزه فعالیت خود تبدیل شود.
دانشجو باید در قلب پروژههای صنعتی قرار بگیرد
رئیس مرکز تحقیقات فناوریهای نوین صنعت پلیمر در ادامه با اشاره به نقش دانشجویان در ساختار کاپیس گفت: یکی از اهداف ما این است که پای دانشجو به مرکز باز شود و دانشجویان به بازوی توانمند پروژههای ما تبدیل شوند. در این ساختار استادان نقش رهبری پروژهها را برعهده خواهند داشت.
وی افزود: آنچه امروز در بسیاری از دانشگاههای دنیا اتفاق میافتد این است که مهارتهای مورد نیاز در حین تحصیل به دانشجویان آموزش داده میشود. پروژههای صنعتی در دانشگاه تعریف میشوند و دانشجو دقیقاً روی موضوعی کار میکند که در صنعت مورد استفاده قرار میگیرد. در این فرآیند دانشجو همزمان با یادگیری دروس، مهارت عملی نیز کسب میکند و در نهایت به محصول یا راهکاری میرسد که صنعت به آن نیاز دارد و برای آن سفارش داده شده است.
هاشمزاده اظهار کرد: در کاپیس نیز قرار است همین مسیر دنبال شود. برنامه ما این است که از ترم آینده یعنی از مهرماه، بخشی از درسهای دانشگاه در کاپیس برگزار شود و آزمایشگاهها نیز در این مرکز مستقر شوند.
وی در پایان گفت: امیدوارم این فضا بتواند انگیزه نسل جدید دانشجویان را برای ارتباط با صنعت افزایش دهد. ما در حال آمادهسازی این بستر و اتمسفر هستیم تا دانشجویان بتوانند وارد کاپیس شوند، در کنار استادان و صنعت قرار بگیرند و بخشی از فرآیند واقعی حل مسئله و تولید فناوری را تجربه کنند.
