چرا بازار آلومینیوم از تشدید تنشها در خلیجفارس نمیترسد؟
با وجود ادامه تنشهای نظامی در خلیجفارس، آسیب به تأسیسات تولید آلومینیوم و اختلال در مسیرهای حملونقل، بازار جهانی این فلز برخلاف انتظار واکنش تندی نشان نداده است. درحالیکه حدود دو میلیون تن از ظرفیت عرضه سالانه آلومینیوم تحت تأثیر جنگ قرار گرفته اما قیمتها به سطح پیش از آغاز درگیریها بازگشتهاند.
احسان رنجبران_ پایگاه خبری «معدن نامه»: درگیریها در خلیجفارس و تنگه هرمز از ۳ هفته پیش دوباره آغاز شد. هرچند در روزهای اخیر آتش این درگیریها تا حد زیادی فروکش کرده اما شرایط در منطقه کماکان ملتهب است و گزارشهایی از ادامه محدود تنش و درگیری در تنگه هرمز و کشورهای منطقه وجود دارد. این شرایط باعث اختلال گسترده در تولید آلومینیوم منطقه خلیجفارس شده اما بر خلاف انتظار بازار جهانی این فلز واکنش چندانی به این موضوع نشان نداده است.
درحالیکه حملات به واحدهای ذوب آلومینیوم در امارات، بحرین و کاهش ظرفیت تولید در قطر، بیش از دو میلیون تن از عرضه جهانی را تحت تأثیر قرار داده، اما قیمت آلومینیوم در بورس فلزات لندن تقریباً به سطح پیش از آغاز درگیریها بازگشته است و این پرسش را مطرح شده که آیا بازار خطرات واقعی زنجیره تأمین را نادیده گرفته است؟
طبق گزارش رویترز، قرارداد سهماهه آلومینیوم در بورس فلزات لندن (LME) که در اوایل ژوئن تا ۳۷۸۷.۵ دلار به ازای هر تن (بالاترین سطح چهار سال اخیر) صعود کرده بود، اکنون در محدوده ۳۱۷۰ دلار معامله میشود و این رقم تقریباً با قیمت این فلز پیش از آغاز عملیات نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه برابری میکند.
این در حالی است که حملات به تأسیسات آلومینیوم منطقه خلیج فارس و مشکلات حملونقل، شکافی معادل دو میلیون تن در زنجیره تأمین جهانی ایجاد کرده است و انتظار میرفت این موضوع فشار زیادی بر قیمتها وارد کند.
تولید خلیج فارس هنوز به شرایط عادی بازنگشته است
یکی از دلایل آرامش بازار، پیشرفت شرکت امارات گلوبال آلومینیوم (EGA) در بازسازی مجتمع «الطویله» پس از حمله موشکی ایران عنوان میشود. این شرکت بخشی از خطوط تولید خود را دوباره راهاندازی کرده و انتظار میرود پالایشگاه آلومینای آن نیز در همین فصل به مدار تولید بازگردد.
بااینحال وضعیت سایر تولیدکنندگان منطقه همچنان مطلوب نیست. شرایط کارخانه آلومینیوم بحرین (Alba) که آن نیز هدف حملات قرار گرفته بود همچنان نامشخص است و کارخانه قطر آلومینیوم نیز تنها با حدود ۶۰ درصد ظرفیت فعالیت میکند.
بر اساس آمار مؤسسه بینالمللی آلومینیوم (IAI)، تولید آلومینیوم کشورهای حاشیه خلیج فارس در نیمه نخست سال جاری حدود ۲۰ درصد کاهش یافته و نرخ بهرهبرداری از واحدهای ذوب از زمان آغاز درگیریها معادل بیش از دو میلیون تن ظرفیت سالانه افت کرده است.
درعینحال چشمانداز منطقه نیز چندان امیدوارکننده نیست. ازسرگیری حملات آمریکا به ایران، افزایش فشار ایران بر تنگه هرمز و تشدید محدودیتهای دریای سرخ از سوی حوثیها، احتمال بازگشت سریع تولید به شرایط عادی را کاهش داده است.
چین و اندونزی مانع جهش قیمت شدند
کارشناسان معتقدند مهمترین دلیل کاهش نگرانی بازار، افزایش عرضه از سوی چین و اندونزی است.
کارخانههای ذوب چین به دلیل کاهش قیمت آلومینا و حفظ قیمتهای بالای آلومینیوم، سودآوری بالایی دارند و نرخ بهرهبرداری آنها به حدود ۹۹ درصد رسیده است. در همین حال صادرات محصولات نیمهساخته آلومینیومی چین طی پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۰ درصد افزایش یافته و صادرات ماه مه به بالاترین سطح از نوامبر ۲۰۲۴ رسیده است.
اگرچه محصولات نیمهساخته چین جایگزین مستقیم شمش اولیه تولیدشده در خلیج فارس نیستند، اما میتوانند بخشی از نیاز بازارهای مصرف را پوشش داده و فشار تقاضا بر عرضه جهانی را کاهش دهند.
در کنار چین، اندونزی نیز با سرعت در حال تبدیل شدن به یکی از بازیگران اصلی بازار جهانی آلومینیوم است. سرمایهگذاری گسترده شرکتهای چینی در احداث واحدهای جدید ذوب باعث شده ظرفیت تولید این کشور بهسرعت افزایش یابد. صادرات آلومینیوم اولیه اندونزی از ۱۵۵ هزار تن در سال ۲۰۲۴ به ۵۱۱ هزار تن در سال ۲۰۲۵ رسید و در پنج ماه نخست سال جاری نیز ۵۸ درصد دیگر رشد کرد.
به گفته تحلیلگران در صورت تکمیل پروژههای در دست اجرا، اندونزی میتواند طی سالهای آینده با ۱۱ کارخانه جدید و ظرفیت تولید سالانه ۱۳ میلیون تن، به یکی از قطبهای اصلی عرضه آلومینیوم جهان تبدیل شود.
ذخایر اروپا ضربهگیر بحران عرضه
عامل دیگری که به آرامش بازار کمک کرده، موجودیهای انباشتهشده در اروپا است.
در ماههای پایانی سال گذشته حجم قابلتوجهی از آلومینیوم اندونزی پیش از اجرای سازوکار «تعدیل کربن مرزی» اتحادیه اروپا (CBAM) وارد بازار اروپا شد. این ذخایر اکنون نقش یک ضربهگیر را ایفا کرده و اجازه ندادهاند کاهش عرضه خلیج فارس به کمبود فوری در بازار منجر شود.
بااینحال هنوز مشخص نیست چه میزان از این موجودیها مصرف شده و چه زمانی بازار ناچار به جایگزینی آنها خواهد شد که این موضوع نیز میتواند دوباره بر قیمتها فشار وارد کند.
بازار فیزیکی هنوز محتاط است
اگرچه بازار معاملات آتی بورس فلزات لندن تقریباً ریسک جنگ را از قیمتها حذف کرده، اما بازار فیزیکی همچنان نشانههایی از نگرانی را بروز میدهد.
پریمیوم آلومینیوم تحویلی اروپا در بورس CME از زمان آغاز درگیریها ۶۵ درصد افزایش یافته و پریمیوم بازار ژاپن نیز بیش از دو برابر شده است و این موضوع نشان میدهد مصرفکنندگان واقعی و معاملهگران بازار فیزیکی همچنان اختلال در عرضه را یک تهدید جدی تلقی میکنند.
این اختلاف میان بازار آتی و بازار فیزیکی نشان میدهد اگرچه معاملهگران بورس فلزات لندن فعلاً به توانایی چین، اندونزی و ذخایر موجود برای جبران کمبود عرضه اعتماد دارند، اما ریسک ژئوپلیتیکی خلیج فارس هنوز بهطور کامل از بازار آلومینیوم حذف نشده و در صورت تداوم یا تشدید بحران، میتواند دوباره خود را در قیمتها نشان دهد.
