از ناترازی انرژی تا ورود به مس و لیتیوم: پیامهای راهبردی مجمع فولاد مبارکه برای آینده صنعت
مجمع عمومی امسال فولاد مبارکه تنها به تصویب صورتهای مالی و تقسیم سود محدود نشد بلکه به صحنه ترسیم نقشه راه بزرگترین فولادساز کشور برای عبور از مجموعهای از چالشهای داخلی و خارجی تبدیل شد.
به گزارش پایگاه خبری «معدن نامه»، مجمع عمومی عادی سالیانه فولاد مبارکه امسال تنها محلی برای تصویب صورتهای مالی و تقسیم سود میان سهامداران نبود. سخنان سعید زرندی مدیرعامل گروه فولاد مبارکه نشان داد بزرگترین فولادساز ایران در نقطهای قرار گرفته که همزمان باید با چند بحران ساختاری، از ناترازی مزمن انرژی و فشارهای بازار جهانی گرفته تا پیامدهای جنگ و ضرورت بازتعریف مدل کسبوکار دستوپنجه نرم کند. در مقابل آنچه از دل این سخنان قابل استخراج است، نقشه راهی است که بر خودتأمینی انرژی، افزایش تابآوری، تنوعبخشی به سرمایهگذاریها، توسعه فناوری و حضور پررنگتر در بازارهای بینالمللی استوار شده است.
ناترازی انرژی: بحرانی که به مسئله اول صنعت تبدیل شده است
شاید مهمترین پیام مجمع امسال فولاد مبارکه تأکید بر این واقعیت بود که بحران انرژی دیگر یک چالش مقطعی نیست، بلکه به مهمترین ریسک پیش روی صنعت فولاد ایران تبدیل شده است.
زرندی اعلام کرد محدودیتهای برق و گاز طی سالهای ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ حدود ۵۰ هزار میلیارد تومان عدمالنفع برای فولاد مبارکه به همراه داشته است که این رقم بهخوبی نشان میدهد هزینه ناترازی انرژی دیگر تنها در کاهش تولید خلاصه نمیشود، بلکه مستقیماً بر سودآوری، سرمایهگذاری و رقابتپذیری شرکتهای بزرگ اثر میگذارد.
در همین راستا بخش مهمی از برنامههای فولاد مبارکه به توسعه نیروگاههای اختصاصی، افزایش ظرفیت نیروگاههای خورشیدی و بادی، تکمیل نیروگاه سیکل ترکیبی و همکاری با وزارت نیرو برای تأمین برق پایدار اختصاص یافته است. این رویکرد نشان میدهد شرکتهای بزرگ معدنی و فولادی بیش از گذشته، ناچارند امنیت انرژی خود را مستقل از شبکه سراسری تضمین کنند.
بازار جهانی: چالشهایی فراتر از مرزهای ایران
اگرچه بخش عمده سخنان مدیرعامل فولاد مبارکه به مسائل داخلی اختصاص داشت، اما او همزمان به تحولات بازار جهانی فولاد نیز اشاره کرد که این تحولات میتواند آینده صادرات فولاد ایران را تحت تأثیر قرار دهد.
به گفته زرندی، حرکت بازار جهانی به سمت مازاد ظرفیت، افزایش صادرات چین و تشدید سیاستهای حمایتگرایانه در اقتصادهای بزرگ، فضای رقابتی صنعت فولاد را پیچیدهتر کرده است. این بدان معناست که حتی در صورت رفع محدودیتهای داخلی، فولادسازان ایرانی همچنان با بازاری مواجه خواهند بود که ورود به آن آسانتر از گذشته نخواهد بود.
از این منظر تأکید فولاد مبارکه بر توسعه صادرات، تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر و دریافت استانداردهای بینالمللی، تلاشی برای حفظ جایگاه رقابتی در بازاری است که هر روز سختتر میشود.
تابآوری صنعتی: تجربهای که به راهبرد تبدیل شد
بخش قابل توجهی از سخنان زرندی به مدیریت بحران و بازسازی فولاد مبارکه پس از حملات اخیر اختصاص داشت. این موضوع نشان میدهد مفهوم «تابآوری صنعتی» اکنون به یکی از ارکان اصلی مدیریت بنگاههای بزرگ تبدیل شده است.
مدیرعامل فولاد مبارکه از تشکیل کمیتههای بحران پیش از وقوع حملات، تدوین پروتکلهای اضطراری، تخلیه مجتمع در کمتر از ۱۴ دقیقه و آغاز سریع عملیات بازسازی سخن گفت. همچنین اعلام شد که خسارت ناشی از عدمالنفع این حملات از سوی کارشناسان رسمی دادگستری ۲۱۵ هزار میلیارد تومان برآورد شده و با وجود برآورد اولیه چند میلیارد دلاری برای بازسازی، استفاده از توان داخلی موجب کاهش قابل توجه هزینههای بازسازی شده است.
راهاندازی دوباره کوره شماره ۸ تنها ۴۵ روز پس از حمله نیز از جمله مواردی بود که مدیریت شرکت آن را نمونهای از توان فنی و سازمانی مجموعه برای بازگشت سریع به مدار تولید عنوان کرد.
تغییر مدل کسبوکار: فولاد مبارکه دیگر فقط یک فولادساز نیست
شاید مهمترین بخش سخنان زرندی نه درباره تولید فولاد، بلکه درباره آینده این گروه صنعتی بود.
مدیرعامل فولاد مبارکه از آغاز سرمایهگذاری در حوزه مس، انجام مطالعات برای ورود به لیتیوم، تشکیل هلدینگهای تخصصی، توسعه فعالیتهای مالی، ایجاد هلدینگ آب و انرژی و برنامهریزی برای حضور در چند کشور عربی خبر داد.
این مجموعه تصمیمات نشان میدهد فولاد مبارکه در حال فاصله گرفتن از مدل سنتی یک تولیدکننده فولاد است و به سمت تبدیل شدن به یک هلدینگ بزرگ معدنی، انرژی و مواد پیشرفته حرکت میکند که این رویکرد بسیاری از شرکتهای بزرگ معدنی و فولادی جهان نیز طی سالهای اخیر در پیش گرفتهاند تا وابستگی خود را به نوسانات یک بازار کاهش دهند.
فناوری: ابزار جدید افزایش بهرهوری
در میان مباحث مطرحشده، نقش فناوری و هوش مصنوعی نیز پررنگ بود. زرندی اعلام کرد اجرای پروژههای دادهکاوی و مدیریت هوشمند مصرف انرژی تنها در ماه نخست، حدود ۸۰۰ میلیارد تومان صرفهجویی برای شرکت به همراه داشته است.
هرچند هنوز جزئیات این پروژهها منتشر نشده، اما طرح این موضوع نشان میدهد دیجیتالیسازی و استفاده از تحلیل دادهها، به یکی از ابزارهای اصلی کاهش هزینه و افزایش بهرهوری در فولاد مبارکه تبدیل شده است که این مسیر در سالهای اخیر در بسیاری از شرکتهای بزرگ معدنی جهان نیز دنبال میشود.
جمعبندی
مجموع پیامهای مطرحشده در مجمع امسال فولاد مبارکه نشان میدهد این شرکت در حال بازتعریف راهبرد توسعه خود است. اگر در سالهای گذشته محور اصلی برنامهها افزایش ظرفیت تولید بود، اکنون مفاهیمی مانند امنیت انرژی، تابآوری در برابر بحران، تنوعبخشی به سرمایهگذاری، تحول دیجیتال، توسعه بینالمللی و ورود به فلزات استراتژیک در مرکز برنامهریزیها قرار گرفتهاند.
البته تحقق این اهداف تنها به تصمیمات مدیریتی وابسته نیست. موفقیت این نقشه راه به متغیرهایی همچون رفع ناترازی انرژی، ثبات سیاستهای اقتصادی، امکان جذب سرمایه، دسترسی به فناوری، شرایط ژئوپلیتیکی و وضعیت بازار جهانی فولاد نیز گره خورده است. با این حال آنچه از سخنان مدیرعامل فولاد مبارکه برمیآید این است که بزرگترین فولادساز ایران دوران جدیدی را آغاز کرده که در آن «تولید بیشتر» دیگر تنها هدف نیست بلکه افزایش تابآوری، حفظ رقابتپذیری و تبدیل شدن به یک گروه صنعتی چندرشتهای، چشمانداز اصلی پیش روی این مجموعه خواهد بود.
