پنج دستاورد پژوهشی فولاد خوزستان برای تغییر مسیر تولید فولاد
بیست‌وهشتمین همایش پژوهشگران صنعت فولاد کشور (سمپوزیوم فولاد ۱۴۰۵) در اصفهان، بستر مناسبی برای نمایش پیوند عمیق میان صنعت و دانش روز فراهم آورد. در این میان، گروه فولاد خوزستان با ارائه پنج پژوهش استراتژیک، کاربردی و دانش‌بنیان که گستره‌ای از تحولات متالورژیکی و فنی تا مهندسی ساختار انسانی و بازرگانی بین‌المللی را در بر می‌گیرد، در کانون توجه متخصصان قرار گرفت؛ رویکردی منسجم که پاسخ علمی این شرکت را به چالش‌های مدرن صنعت فولاد، ناترازی انرژی و الزامات بین‌المللی کربن‌زدایی نشان می‌دهد.
پایگاه خبری «معدن نامه»: نخستین دستاورد، با تمرکز بر ارتقای بهره‌وری فرآیندی و اثربخشی تصمیم‌گیری‌های اقتصادی شکل گرفت. امین خوش‌صفت، پژوهشگر فولاد خوزستان، با معرفی شاخص کمی و بومی‌سازی‌شده «EBSI»، چارچوبی دقیق مبتنی بر مهندسی ارزش برای اولویت‌بندی نظام پیشنهادهای کارکنان ارائه کرد. این مدل با تلفیق متوازن معیارهای فنی، اقتصادی و راهبردی، از هدررفت منابع در پروژه‌های فنی و زنجیره خرید پیشگیری کرده و هدایت سرمایه فکری سازمان به‌سوی خلق ارزش بلندمدت را ممکن می‌سازد.
در سطح بازرگانی و بقای رقابتی در بازارهای جهانی، شیما نامی پژوهشی کلیدی با رویکرد سناریومحور تکنواقتصادی ارائه داد. این پژوهش اثرات مستقیم سازوکار تعدیل کربن مرزی اتحادیه اروپا (CBAM) را بر قیمت صادراتی، حاشیه سود و مزیت رقابتی بیلت فولادی ایران بررسی می‌کند. این مطالعه یادآور می‌شود که مهار شدت انتشار کربن، نه یک انتخاب تشریفاتی، بلکه ضرورتی بنیادین برای تاب‌آوری زنجیره صادراتی صنعت فولاد کشور در برابر دیوارهای تعرفه‌ای جهانی است.
در عرصه متالورژی و نانوفناوری، مهدی مهرانیان به یکی از گلوگاه‌های هزینه‌بر صنعتی، یعنی خوردگی و استهلاک تجهیزات، پرداخت. این پژوهش تخصصی نشان داد که چگونه با افزودن نانوذرات سرامیکی کاربید سیلیسیوم و اکسید سریم به پوشش کامپوزیتی نیکل‌ـ‌کبالت روی فولاد ساختمانی A516 (به روش آبکاری الکتریکی)، می‌توان به‌شکل محسوسی ریزسختی، مقاومت به سایش و دوام قطعات را در محیط‌های به‌شدت خورنده افزایش داد.
در بخش عملیات کارخانه‌ای و مواجهه علمی با بحران ناترازی انرژی، پژوهشگران شرکت تافکو، علی پارسایی‌کیا و سید سجاد آل‌محمد، سامانه زمان‌بندی هوشمند کوره قوس الکتریکی را با تکیه بر الگوریتم بهینه‌سازی تکاملی MOGWO-LS به جامعه مهندسی معرفی کردند. این مدل مبتنی بر هوش مصنوعی با تحلیل هم‌زمان نوسانات شبکه برق، نرخ مصرف انرژی و میزان انتشار کربن، برنامه بهینه‌ای برای فعالیت کوره ارائه داده و مسیر عملیاتی کارخانه‌ها را به‌سوی تولید کم‌کربن و مدیریت هوشمند انرژی هموار می‌سازد.
ضلع پنجم این منظومه پژوهشی، معطوف به عامل انسان و بستر زیست‌بوم سازمان بود. مولود امیری، رئیس مطالعات و انسجام استراتژیک منابع انسانی شرکت (با همکاری و رهنمودهای مرتضی خاکبازان‌فرد و کریم سرخی)، نقشه راه تعالی فرهنگ سازمانی در مسیر فولاد سبز را تدوین نمود. این پژوهش ضمن تحلیل ۱۱ مؤلفه بنیادین، مدلی جامع بر پایه سه بازوی «سخت‌افزار، نرم‌افزار و روان‌افزار فرهنگی» ارائه داد تا صیانت از محیط زیست از سطح دستورالعمل به باوری ریشه‌دار در رفتار سازمانی بدل شود. حضور فعال امیری در جایگاه داور علمی این دوره از سمپوزیوم نیز مهر تأییدی دیگر بر مرجعیت دانشگاهی و جایگاه کارشناسی متخصصان فولاد خوزستان در مجامع ملی بود.
این پنج اثر پژوهشی اثبات می‌کند که فولاد خوزستان گذار به پارادایم «فولاد سبز» را تنها در تهیه تجهیزات جست‌وجو نمی‌کند، بلکه با بازآفرینی فرهنگ، مهار داده‌های هوش مصنوعی و تکیه بر دانش بومی متالورژی، زنجیره‌ای پایدار و مقاوم را پی‌ریزی کرده است.
