فولاد ایران زیر سایه کارت‌های یک‌بارمصرف
به گزارش پایگاه خبری «معدن نامه»، بهادر احرامیان، عضو هیئت‌مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، با اشاره به تداوم فعالیت کارت‌های بازرگانی یک‌بارمصرف در صادرات فولاد گفت: عوامل مختلفی در شکل‌گیری این پدیده دخیل هستند و برخلاف برخی برداشت‌ها، مسئله اصلی به نحوه صدور کارت‌های بازرگانی توسط اتاق‌های بازرگانی بازنمی‌گردد، بلکه بخش مهمی از مشکل به نبود رتبه‌بندی و اعتبارسنجی صادرکنندگان در فرآیند صادرات و رفع تعهد ارزی مربوط است.
احرامیان اظهار کرد: بسیاری تصور می‌کنند کارت‌های بازرگانی ارتباط مستقیمی با اتاق‌های بازرگانی دارند و بخشی از ایراد کار یا مسئولیت این موضوع متوجه اتاق‌های بازرگانی است، در حالی که واقعیت این‌طور نیست.
وی افزود: بیشتر اتاق‌های بازرگانی برای صدور این کارت‌ها تابع مجموعه‌ای از قوانین و مقررات هستند. اگر فردی برای دریافت کارت مراجعه کند و حداقل شرایطی را که در قانون ذکر شده داشته باشد، اتاق‌های بازرگانی ملزم و موظف به صدور کارت برای او هستند.
عضو هیئت‌مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران ادامه داد: مسئله اصلی بیشتر به این موضوع برمی‌گردد که در فرآیند صادرات، رتبه‌بندی فعالان اقتصادی وجود ندارد و عملاً هر شخص حقوقی می‌تواند وارد حوزه صادرات شود.
اعتبار صادرکننده قدیمی با شرکت تازه‌تأسیس برابر است
احرامیان تصریح کرد: بر اساس نحوه رفع تعهد ارزی، صادرات یک فعالیت اعتباری محسوب می‌شود؛ یعنی فرد یا شرکتی که صادرات انجام می‌دهد، یک دوره زمانی مشخص برای انجام تعهد ارزی خود فرصت دارد و باید در این مدت تعهداتش را ایفا کند.
وی گفت: طبیعتاً اعتبار شرکت‌ها و فعالان اقتصادی با یکدیگر برابر نیست. یک شرکت ممکن است چندین دهه سابقه فعالیت داشته باشد، صدها یا حتی هزاران پرسنل داشته باشد، گردش مالی بالایی داشته باشد و از خوشنامی برخوردار باشد؛ در مقابل، شرکتی قرار دارد که ممکن است روز گذشته تأسیس شده و تازه مجوز فعالیت اقتصادی دریافت کرده باشد.
عضو هیئت‌مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران افزود: با این حال، از نظر اعتبار لازم برای صادرات و رفع تعهد ارزی، در چارچوب فعلی قانون تفاوت معناداری میان این دو شرکت وجود ندارد و این دو در یک جایگاه قرار می‌گیرند.
احرامیان بیان کرد: همین وضعیت موقعیتی ایجاد کرده است که برخی افراد اقدام به تأسیس شرکت‌های جدید کنند و با استفاده از آنها وارد فرآیند صادرات شوند؛ در حالی که ممکن است هدف از این کار، فرار از تعهدات و مسئولیت‌های قانونی باشد. این شرکت‌ها می‌توانند صادرات انجام دهند و پس از رسیدن زمان رفع تعهد ارزی، در صورتی که تعهدات خود را انجام ندهند، متواری شوند یا دیگر دسترسی به آنها وجود نداشته باشد. دقیقاً همین موضوع یکی از مشکلاتی است که اکنون با آن مواجه هستیم.
کارت‌های یک‌بارمصرف به دامپینگ فولاد دامن می‌زنند
عضو هیئت‌مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران درباره تأثیر تداوم استفاده از کارت‌های بازرگانی یک‌بارمصرف بر بازارهای صادراتی فولاد گفت: تداوم تجارت با کارت‌های بازرگانی یک‌بارمصرف می‌تواند منجر به دامپینگ کالاهای ایرانی در بازارهای صادراتی شود.
احرامیان درباره تأثیر این مسئله بر اعتبار صادرکنندگان واقعی و برند فولاد ایران در بازارهای منطقه اظهار کرد: معمولاً این قیمت‌های پایین صادراتی در مرحله نخست برای تجار اتفاق می‌افتد. فردی محصول ایرانی را خریداری می‌کند و پس از آن، واسطه‌ها محصول را با قیمت بالاتری در بازار مقصد به فروش می‌رسانند.
وی افزود: بنابراین مصرف‌کننده نهایی در کشورهای مقصد لزوماً قیمت پایین صادراتی را مشاهده نمی‌کند، اما بخش قابل توجهی از محصول ایرانی در مرحله صادرات با قیمت پایین‌تری عرضه می‌شود و این مسئله می‌تواند بر سازوکار بازار و جایگاه صادرکنندگان واقعی اثرگذار باشد.
احرامیان در پاسخ به این پرسش که چه کسانی بیشترین منفعت را از صادرات ارزان فولاد می‌برند و چرا منافع آنها بر منافع صادرکنندگان واقعی غلبه می‌کند، گفت: این افراد از یک خلأ قانونی استفاده می‌کنند.
عضو هیئت‌مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران خاطرنشان کرد: پیشنهادهایی در زمینه رتبه‌بندی صادرکنندگان مطرح شده، اما این موضوع تاکنون به نتیجه نرسیده است. به نظر می‌رسد یکی از ریشه‌های اصلی این مشکل، خلأ قانونی موجود است و تاکنون راهکار مؤثری برای رفع آن پیدا نشده است.
صادرات فولاد باید متناسب با سابقه صادرکننده باشد
احرامیان درباره اینکه آیا بهتر است صادرات برخی محصولات فولادی به تولیدکنندگان یا شرکت‌های دارای سابقه محدود شود، گفت: پیشنهادهایی در این زمینه مطرح شده است. یکی از راهکارها این است که برای صادرکنندگان نوعی اعتبارسنجی و رتبه‌بندی در نظر گرفته شود.
وی توضیح داد: برای مثال، شرکتی که نخستین سال فعالیت صادراتی خود را تجربه می‌کند، بتواند تا یک سقف مشخص اقدام به صادرات کند و پس از عبور از آن سقف، ملزم به ارائه تضامین باشد. با افزایش گردش مالی، سابقه فعالیت و اعتبار شرکت نیز بتوان سقف صادراتی بیشتری برای آن در نظر گرفت.
عضو هیئت‌مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران ادامه داد: البته اعداد و جزئیات این پیشنهادها متفاوت است و نمی‌توان رقم مشخصی را به‌عنوان عدد نهایی مطرح کرد، اما اصل ایده این است که سقف و شرایط صادرات باید متناسب با سابقه، اعتبار و عملکرد صادرکننده تعیین شود.
مشکل کارت بازرگانی نیست؛ مشکل اعتبار برابر صادرکنندگان است
احرامیان در پاسخ به اینکه برای پایان دادن به پدیده کارت‌های بازرگانی یک‌بارمصرف آیا باید شیوه صدور مجوز صادرات فولاد تغییر کند، گفت: مسئله فقط فولاد نیست و این مشکل در صادرات بسیاری از محصولات وجود دارد. ما نمی‌خواهیم به اصل کارت بازرگانی پایان دهیم، بلکه مسئله، کارت‌های بازرگانی یک‌بارمصرف و سوءاستفاده از سازوکار موجود است.
احرامیان افزود: مشکل اصلی این است که اعتبار یک بنگاه اقتصادی که چند دهه سابقه فعالیت دارد، چه یک تاجر و بازرگان باشد و چه یک واحد تولیدی، با شرکتی که روز قبل تأسیس شده و تازه کارت خود را دریافت کرده است، در فرآیند صادرات و رفع تعهد ارزی تفاوتی ندارد.
عضو هیئت‌مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران در پایان خاطرنشان کرد: تا زمانی که اعتبار صادرکننده بر اساس سابقه فعالیت، گردش مالی، خوشنامی و عملکرد گذشته او در تعهدات ارزی تعیین نشود، زمینه برای سوءاستفاده از کارت‌های بازرگانی یک‌بارمصرف و ایجاد اختلال در صادرات محصولات ایرانی همچنان وجود خواهد داشت.
