تورم بخش معدن در زمستان ۱۴۰۴ شتاب گرفت
به گزارش پایگاه خبری «معدن نامه» بر اساس تازه‌ترین گزارش مرکز آمار ایران، شاخص قیمت تولیدکننده بخش معدن در زمستان ۱۴۰۴ به عدد ۴۰۴.۱ رسید؛ رقمی که نشان می‌دهد قیمت‌هایی که معدن‌کاران برای محصولات خود دریافت می‌کنند در مقایسه با سال پایه ۱۴۰۰ بیش از چهار برابر شده است. این شاخص تصویری از افزایش قابل‌توجه هزینه‌ها و فشارهای تورمی در بخش معدن ارائه می‌دهد.
افزایش تورم فصلی معادن
یکی از مهم‌ترین نکات گزارش زمستان، رشد تورم فصلی در بخش معدن است. تورم فصلی که تغییرات قیمت نسبت به فصل قبل را اندازه‌گیری می‌کند، در زمستان به ۲۰.۲ درصد رسید؛ در حالی که این شاخص در پاییز ۱۶.۷ درصد ثبت شده بود. افزایش ۳.۵ واحد درصدی در فاصله یک فصل نشان می‌دهد روند افزایش قیمت‌ها در معادن شتاب گرفته است.
در میان زیربخش‌ها، زغال‌سنگ با تورم فصلی ۳۲.۳ درصدی بیشترین رشد قیمت را ثبت کرد. گروه کانه‌های فلزی نیز با تورم فصلی ۲۱.۷ درصدی بالاتر از متوسط کل بخش قرار گرفت. در مقابل، گروه سایر معادن با تورم فصلی ۳.۷ درصدی کمترین افزایش قیمت را تجربه کرد.
جهش تورم نقطه‌به‌نقطه
تورم نقطه‌به‌نقطه بخش معدن در زمستان ۱۴۰۴ به ۶۴.۸ درصد رسید؛ به این معنا که قیمت محصولات معدنی نسبت به زمستان سال قبل نزدیک به دو سوم افزایش یافته است. این شاخص در پاییز ۵۱.۸ درصد بود و طی یک فصل بیش از ۱۳ واحد درصد رشد داشته است.
در این شاخص نیز زغال‌سنگ با تورم نقطه‌به‌نقطه ۹۰.۸ درصدی بیشترین افزایش را ثبت کرد؛ رقمی که از نزدیک شدن قیمت‌ها به دو برابر در یک سال حکایت دارد. کانه‌های فلزی نیز با تورم نقطه‌به‌نقطه ۶۷.۹ درصدی در سطحی بالا قرار دارند و به دلیل سهم ۷۷.۲ درصدی در شاخص کل معدن، تأثیر تعیین‌کننده‌ای بر روند کلی قیمت‌ها دارند.
تورم سالانه معادن به ۴۷.۵ درصد رسید
سومین شاخص مهم گزارش، تورم سالانه است که میانگین قیمت‌ها در چهار فصل منتهی به زمستان ۱۴۰۴ را با دوره مشابه سال قبل مقایسه می‌کند. این شاخص در زمستان به ۴۷.۵ درصد رسید، در حالی که در پاییز ۳۹.۹ درصد بود. افزایش ۷.۶ واحد درصدی این شاخص نشان می‌دهد روند صعودی قیمت‌ها در بخش معدن به صورت پایدار ادامه دارد.
در این شاخص نیز زغال‌سنگ با تورم سالانه ۶۷.۴ درصدی بیشترین رشد را ثبت کرده و کانه‌های فلزی با ۴۸.۷ درصد کمی بالاتر از میانگین کل بخش قرار دارند. گروه سایر معادن نیز تورم سالانه ۳۴.۷ درصدی را تجربه کرده است.
نقش کلیدی کانه‌های فلزی در شاخص معدن
کانه‌های فلزی با سهم ۷۷.۲ درصدی، مهم‌ترین بخش در شکل‌گیری شاخص قیمت تولیدکننده معدن محسوب می‌شوند. شاخص این گروه در زمستان به ۳۹۸.۲ رسید و تورم نقطه‌به‌نقطه آن ۶۷.۹ درصد ثبت شد.
نوسانات نرخ ارز، افزایش هزینه انرژی و حمل‌ونقل، محدودیت واردات تجهیزات و فرسودگی ماشین‌آلات از جمله عواملی هستند که به گفته فعالان معدنی هزینه استخراج و تولید را افزایش داده و بخشی از رشد قیمت‌ها را توضیح می‌دهد.
جهش قیمت در بازار زغال‌سنگ
شاخص زغال‌سنگ در زمستان ۱۴۰۴ به ۴۹۱.۶ رسید که بالاترین سطح در میان زیربخش‌های معدن است. این بدان معناست که قیمت زغال‌سنگ نسبت به سال پایه ۱۴۰۰ تقریبا پنج برابر شده است. تورم فصلی ۳۲.۳ درصدی، تورم نقطه‌به‌نقطه ۹۰.۸ درصدی و تورم سالانه ۶۷.۴ درصدی نشان می‌دهد این بخش بیشترین فشار قیمتی را تجربه کرده است.
با توجه به اینکه زغال‌سنگ یکی از مواد اولیه مهم در صنعت فولاد محسوب می‌شود، افزایش قیمت آن می‌تواند بر هزینه تولید در زنجیره فولاد نیز اثرگذار باشد.
فشار هزینه‌ها و چالش سودآوری معادن
افزایش قیمت محصولات معدنی لزوماً به معنای افزایش سودآوری معادن نیست. بسیاری از بنگاه‌های معدنی همزمان با رشد قیمت فروش، با افزایش شدید هزینه‌های استخراج، انرژی، دستمزد، حمل‌ونقل و تجهیزات روبه‌رو هستند. به همین دلیل بخشی از افزایش قیمت‌ها در واقع تلاشی برای جبران هزینه‌های بالاتر تولید محسوب می‌شود.
فعالان بخش معدن طی سال‌های اخیر بارها نسبت به فرسودگی ماشین‌آلات، دشواری واردات تجهیزات و کمبود سرمایه‌گذاری در اکتشاف و توسعه معادن هشدار داده‌اند؛ عواملی که می‌تواند بهره‌وری این بخش را کاهش دهد.
چشم‌انداز نامطمئن برای بهار ۱۴۰۵
گزارش زمستان ۱۴۰۴ در شرایطی منتشر شده که تحولات اقتصادی و اختلال در حمل‌ونقل و تجارت دریایی در هفته‌های پایانی سال، نگرانی‌هایی درباره تأمین تجهیزات و صادرات مواد معدنی ایجاد کرده است. کارشناسان معتقدند آثار کامل این تحولات احتمالاً در داده‌های آماری بهار ۱۴۰۵ نمایان خواهد شد.
با توجه به شتاب‌گیری همزمان تورم فصلی، نقطه‌به‌نقطه و سالانه در بخش معدن، چشم‌انداز کوتاه‌مدت این صنعت همچنان با ابهام همراه است و نشانه‌ای از کاهش سریع فشار هزینه‌ها بر معادن دیده نمی‌شود.
