تنش در خاورمیانه: موتور محرک بازار طلا و فلزات پایه

احسان رنجبران_ پایگاه خبری «معدن نامه»: ادامه تنش‌های ژئوپلیتیکی در خاورمیانه بار دیگر بازارهای جهانی کالا را در وضعیتی حساس قرار داده است. در شرایطی که سرمایه‌گذاران با نگرانی از شروع دوباره و گسترش درگیری‌ها به سمت دارایی‌های امن حرکت می‌کنند، بازار طلا با جهش تقاضا روبه‌رو شده و هم‌زمان فلزات پایه نیز تحت تأثیر نگرانی‌های عرضه و هزینه‌های تولید قرار گرفته‌اند.

گزارش‌های تازه منتشرشده از سوی شورای جهانی طلا و شرکت گلنکور نشان می‌دهد که فضای عدم اطمینان سیاسی و امنیتی در منطقه خاورمیانه نه‌تنها بر رفتار سرمایه‌گذاران اثر گذاشته بلکه مسیر تولید، تجارت و قیمت‌گذاری فلزات معدنی را نیز تغییر داده است.

رشد تقاضای طلا در سایه ریسک‌های ژئوپلیتیک

بر اساس گزارش شورای جهانی طلا، تقاضای جهانی طلا در سه‌ماهه نخست سال جاری با رشد ۲ درصدی به ۱۲۳۱ تن رسید که این رقم عمدتاً تحت تأثیر افزایش خرید شمش و سکه ثبت شده است. این رشد در حالی رخ داده که قیمت طلا نیز در ژانویه به رکورد ۵۴۰۰ دلار در هر اونس رسیده و پس از اصلاح قیمتی همچنان در سطوح بالایی باقی مانده است.

افزایش تنش‌های سیاسی یکی از عوامل اصلی تغییر رفتار سرمایه‌گذاران در بازار طلا محسوب می‌شود. در دوره‌هایی که احتمال گسترش درگیری‌های منطقه‌ای بالا می‌رود، سرمایه‌ها معمولاً از بازارهای پرریسک خارج شده و به سمت دارایی‌های امن مانند طلا حرکت می‌کنند. تنش و درگیری میان ایران و آمریکا و نگرانی از اثرگذاری آن بر مسیر تجارت جهانی انرژی و مواد خام این روند را تقویت کرده است.

در همین دوره، تقاضا برای شمش و سکه طلا با رشد ۴۲ درصدی به ۴۷۴ تن رسید که دومین سطح بالای ثبت‌شده در تاریخ محسوب می‌شود. بخش مهمی از این افزایش تقاضا به بازارهای آسیایی مربوط است که سرمایه‌گذاران در واکنش به فضای سیاسی و اقتصادی، خرید طلا را افزایش داده‌اند.

بانک‌های مرکزی همچنان خریدار طلا

یکی دیگر از نشانه‌های اثرگذاری تنش‌های ژئوپلیتیکی، افزایش خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی است. در سه‌ماهه نخست، بانک‌های مرکزی جهان ۲۴۴ تن طلا خریداری کردند که نسبت به سال قبل رشد ۳ درصدی داشته است.

خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی معمولاً زمانی افزایش می‌یابد که نگرانی درباره ارزش ارزها، تورم و ریسک‌های سیاسی شدت می‌گیرد. در شرایطی که احتمال بی‌ثباتی منطقه‌ای در خاورمیانه افزایش یافته، بسیاری از کشورها به دنبال تقویت ذخایر طلای خود هستند تا وابستگی کمتری به دلار و بازارهای مالی پرریسک داشته باشند.

فشار ژئوپلیتیک بر زنجیره تامین فلزات پایه

در کنار بازار طلا، فلزات پایه نیز از تحولات سیاسی و امنیتی تأثیر گرفته‌اند. شرکت گلنکور یکی از بزرگ‌ترین معامله‌گران و تولیدکنندگان مواد معدنی جهان اعلام کرده که افزایش هزینه‌های عملیاتی ناشی از رشد قیمت سوخت و مواد شیمیایی، بخشی از پیامدهای تنش‌های منطقه‌ای است.

گری ناگل مدیرعامل گلنکور تأکید کرده که جنگ تأثیر مستقیمی بر فعالیت‌های این شرکت در سه‌ماهه نخست نداشته، اما افزایش قیمت گازوئیل و اسید سولفوریک فشار هزینه‌ای ایجاد کرده است. این موضوع اهمیت مسیرهای انرژی و حمل‌ونقل را در بازار فلزات نشان می‌دهد، زیرا هرگونه اختلال در منطقه خاورمیانه می‌تواند قیمت سوخت و هزینه استخراج و فرآوری را افزایش دهد.

گلنکور در سه‌ماهه نخست سال توانست تولید مس خود را با رشد ۱۹ درصدی به نزدیک ۲۰۰ هزار تن برساند. این رشد عمدتاً به بهبود عیار مواد معدنی در معادن آفریقایی و افزایش تولید در معدن آنتامینا در پرو مربوط بوده است.

با وجود این رشد، شرکت اعلام کرده که محدودیت‌های صادراتی در جمهوری دموکراتیک کنگو باعث شده اولویت تولید از کبالت به مس تغییر کند.

بازارها در انتظار تشدید یا کاهش تنش

چشم‌انداز بازار فلزات و طلا در ماه‌های آینده به میزان زیادی به تحولات در خاورمیانه وابسته است. اگر تنش‌ها میان ایران و آمریکا ادامه پیدا کند یا به درگیری گسترده‌تر منجر شود، احتمال افزایش تقاضا برای طلا و رشد بیشتر قیمت آن وجود دارد.

در مقابل فلزات پایه ممکن است با دو نیروی متضاد مواجه شوند: از یک‌سو نگرانی درباره عرضه و افزایش هزینه‌های تولید از افزایش قیمت حکایت می‌کند و از سوی دیگر احتمال کاهش رشد اقتصادی جهانی می‌تواند بر تقاضای صنعتی فشار وارد کند.

در مجموع تحولات خاورمیانه اکنون به یکی از عوامل تعیین‌کننده در بازار کالاها تبدیل شده است. طلا از فضای عدم اطمینان سود می‌برد، بانک‌های مرکزی به خرید ادامه می‌دهند و شرکت‌های معدنی نیز ناچارند استراتژی تولید و مدیریت هزینه‌های خود را با واقعیت‌های جدید ژئوپلیتیکی تطبیق دهند.