بخش معدن گرفتار زیرساخت
حسامالدین فرهادینسب، نایبرئیس کمیسیون معادن و صنایع معدنی اتاق بازرگانی اصفهان، معتقد است ایران بر روی یکی از بزرگترین ظرفیتهای معدنی جهان ایستاده، اما ضعف زیرساخت، کمبود فناوری و بیثباتی سیاستگذاری باعث شده بخش بزرگی از این ثروت همچنان در اعماق زمین باقی بماند.
به گزارش پایگاه خبری «معدن نامه» او هشدار میدهد در دورانی که فلزات استراتژیک به ابزار قدرت اقتصادی و امنیت صنعتی کشورها تبدیل شدهاند، فاصله میان توان زمینشناسی و توسعه صنعتی میتواند مزیت معدنی ایران را به فرصتی ازدسترفته بدل کند.
حسامالدین فرهادی نسب، نایبرئیس کمیسیون معادن و صنایع معدنی اتاق بازرگانی اصفهان، با اشاره به جایگاه ایران در میان کشورهای شاخص معدنی جهان، گفت: ایران از نظر تنوع مواد معدنی موقعیت ممتازی دارد و در حوزههایی مانند سنگآهن، مس، سرب و روی، طلا و حتی عناصر نادر خاکی از ظرفیتهای قابل توجهی برخوردار است. با این حال، بخش مهمی از این ظرفیتها هنوز کشف یا وارد چرخه اقتصادی پایدار نشدهاند.
شکاف بین زمینشناسی و صنعت
او تأکید کرد: بخش وسیعی از کشور، بهویژه در لایههای عمیقتر زمین، عملاً همچنان بکر و دستنخورده باقی مانده است؛ موضوعی که نشان میدهد پتانسیلهای معدنی ایران فراتر از آن چیزی است که تاکنون کشف و استخراج شده است.
به گفته فرهادینسب، چالش اصلی کشور کمبود ذخایر معدنی نیست، بلکه شکاف عمیق میان ظرفیت زمینشناسی و توان توسعه صنعتی-معدنی است. در بسیاری از کشورها، معدن بخشی جداییناپذیر از زنجیره قدرت صنعتی، امنیت تأمین مواد اولیه و توسعه فناوری محسوب میشود، اما در ایران، معادن در بسیاری موارد هنوز در حاشیه تصمیمگیریهای کلان قرار دارند.
فلزات استراتژیک؛ کلید امنیت
فرهادینسب با اشاره به شرایط ژئوپلیتیک کنونی، بیان کرد: تحولات اخیر نشان داده است که کشورهای موفق، کشورهایی هستند که بر زنجیره تأمین مواد اولیه خود تسلط دارند. امروزه مواد معدنی نه تنها به عنوان مزیت اقتصادی، بلکه بخشی از امنیت ملی و صنعتی یک کشور به شمار میآیند.
او افزود: این موضوع بهویژه در حوزه فلزات و عناصر استراتژیک مانند مس، عناصر نادر خاکی، سنگآهن، طلا، سرب و روی اهمیت بیشتری پیدا میکند. با وجود پیشرفتهایی که طی دو تا سه دهه اخیر در بخش فولاد و مس حاصل شده، همچنان با چالشهای اساسی مانند ضعف زیرساخت حملونقل، محدودیتهای انرژی، فرسودگی ماشینآلات، نبود سرمایهگذاری خارجی، ریسکهای تحریمی، ضعف اکتشافات عمیق و کمبود فناوریهای پیشرفته مواجه هستیم.
به اعتقاد او، ایران هنوز در ابتدای مسیر بهرهبرداری واقعی از ظرفیت معدنی خود قرار دارد و بخش عمده ارزش افزوده بالقوه این حوزه هنوز بالفعل نشده است.
فراتر از استخراج
نایبرئیس کمیسیون معادن و صنایع معدنی اتاق بازرگانی اصفهان، توسعه پایدار صنعتی در بخش معدن را فراتر از افزایش استخراج دانست و آن را به معنای ایجاد توازن میان اقتصاد، محیطزیست، امنیت انرژی، توسعه منطقهای و تابآوری اقتصادی تعریف کرد.
او اولین اولویت را تکمیل و تقویت زنجیره ارزش عنوان کرد و گفت: تجربه جهانی نشان میدهد کشورهایی که صرفاً صادرکننده مواد خام بودهاند، سهم اندکی از بازار جهانی به دست آوردهاند؛ در مقابل، تکمیل زنجیره فرآوری و توسعه صنایع پاییندستی ارزش افزوده به مراتب بالاتری خلق کرده است.
زیرساختهای پایدار
فرهادینسب همچنین توسعه اکتشافات عمیق و هوشمند را مؤثر دانست و افزود: که آینده معدنکاری متعلق به کشورهایی است که از فناوریهای نوین مانند ژئوفیزیک، دادهکاوی، هوش مصنوعی و سنجش از دور برای کشف ذخایر جدید استفاده کنند.
او مسئله امنیت و پایداری زیرساختها را مطرح و تاکید کرد: قطعی برق و گاز خسارات قابل توجهی به زنجیره معدن وارد کرده است. بنابراین، پایداری زیرساختها یکی از مولفههای کلیدی توسعه صنعتی است.
معدن؛ موتور توسعه منطقهای
فرهادینسب تصریح کرد: معدن باید به عنوان یک پروژه توسعه منطقهای دیده شود؛ ضمن اینکه ظرفیت بالای بخش معدن در ایجاد اشتغال، بهویژه در مناطق محروم، و کمک به توسعه پایدار و امنیت منطقهای بسیار دارای اهمیت است.
فرهادینسب در پایان، اصلاح سیاستگذاریها را برای تحقق اهداف یادشده ضروری دانست. او سرمایهگذاری در بخش معدن را ذاتاً بلندمدت و پرریسک توصیف کرد و تغییرات مکرر در حوزههایی مانند حقوق دولتی، بازگشت ارز، مجوزهای صادرات و تعرفهها را عامل افزایش ریسک و آسیب به توسعه معدن دانست. وی ثبات مقررات و پیشبینیپذیری را شرط اساسی جذب سرمایه و توسعه پایدار این بخش برشمرد.
