تحلیل وضعیت موجود صنعت مس در جهان و ایران و ضرورت ورود فناوری‌های نوین در صنعت مس
شیوا نیک وظیفه
دکتر شکوری عنوان کرد: مس از پرکاربردترین عناصر روز دنیاست، این فلز از مواد معدنی ارزشمندی است که سبب اشتغال‌زایی، تولید و درآمدزایی قابل‌توجهی برای کشور شده و با ورود تکنولوژی روز دنیا در این عرصه می‌توان بهره‌وری آن را افزایش داد.
بررسی و تحلیل وضعیت موجود صنعت مس در جهان و ایران
رئیس انجمن مس ایران خاطرنشان شد: جمع کل منابع مس محتوی جهان ۵ میلیارد تن اما جمع کل ذخایر مس محتوی جهان ۸۷۰ میلیون تن است و کل مس مصرفی جهان به‌صورت سالانه ۲۸ میلیون تن است. ۴۵ درصد این فلز در شبکه ریل، ۲۰ درصد در ساخت‌وساز، ۱۲.۵ درصد در حمل‌ونقل و ۱۲.۵ درصد در لوازم‌خانگی و مصرفی استفاده می‌شود که البته میزان آن در حمل‌ونقل با روند حذف سوخت‌های فسیلی بیشتر خواهد شد.
دکتر شکوری عنوان کرد: از جمع کل ذخایر مس محتوی جهان، ۳۶.۵ میلیون تن متعلق به ایران است به عبارتی ایران سهم ۴.۲ درصدی از کل ذخایر مس محتوی جهان را داراست. بر اساس پیش‌بینی گروه بین‌المللی مطالعات مس، بیشترین سهم تولید مس محتوی از معادن جهان در سال ۲۰۲۲ مربوط به آمریکای لاتین خواهد بود و میزان آن ۹ میلیون تن به عبارتی ۴۱.۲ درصد تخمین زده شده است و طبق همین پیش‌بینی اروپا با ۳.۵ درصد کمترین سهم تولید مس محتوی از معادن را در این سال خواهد داشت.
وی افزود: بیشترین سهم تولید مس تصفیه‌شده در سال ۲۰۲۲ مربوط به کشورهای آسیایی برابر با ۱۳ میلیون تن و سهم ۵۲.۸ درصدی تخمین زده شده و کمترین سهم مصرف مربوط به اقیانوسیه با ۴۵۵ هزار تن است. بیشترین سهم مصرف مس تصفیه‌شده در سال ۲۰۲۲ مربوط به کشورهای آسیایی برابر با ۱۷ میلیون تن و سهم ۶۷ درصدی تخمین زده شده و کمترین سهم مصرف مربوط به اقیانوسیه با ۵ هزار تن است. عدم توازن بین تولید مس تصفیه‌شده و مصرف آن مشهود است. بررسی‌ها نشان می‌دهد مس تصفیه‌شده در سال ۲۰۲۰ با مازاد تقاضا مواجه بوده است و طبق پیش‌بینی‌های گروه بین‌المللی مطالعات مس، در سال ۲۰۲۲ تولید مس تصفیه‌شده ۲ درصد بیش از مصرف آن خواهد بود.
وی در راستای تحلیل وضعیت موجود صنعت مس اظهار داشت: جمع کل میزان استخراج فلز مس محتوی در جهان ۲۰ میلیون تن است و ایران سهم ۱.۵ درصدی از این استخراج را داراست و شیلی با ۲۷.۷ درصد بیشترین سهم را کسب کرده است.
دکتر شکوری در ادامه به تولید ایران در سال گذشته پرداخت و گفت: تولید کنسانتره مس در سال گذشته نسبت به سال ۹۸ رشد ۲ درصدی داشته و ۱.۲ میلیون تن تولید شده، تولید کاتد مس در همین بازه زمانی ۲۸۰ هزار تن با رشد ۶ درصدی نسبت به سال ۹۸ بوده است. همچنین آند مس با ۳۵۵ هزار تن تولید، ۱۷ درصد رشد نسبت به سال ۹۸ را محقق ساخته است.
رئیس انجمن مس ایران افزود: شیلی، آلمان و ژاپن از بزرگ‌ترین صادرکنندگان مس و محصولات پایین دستی در سال ۲۰۲۰ بوده‌اند و ایران در این سال در صادرات مس و محصولات پایین‌دستی ۹۵۸ میلیون دلار صادرات داشته است.
به گفته دکتر شکورى، باید به سمتى حرکت کنیم که ارزش‌افزوده بیشتر و در ردیف بزرگ‌ترین صادرکنندگان دنیا قرار بگیریم. باید بودجه بیشترى صرف اکتشافات مواد معدنى به‌ویژه مس شود که آینده خوبى دارد.
رئیس انجمن مس ایران گفت: علاوه بر اکتشافات جهانى، ذخایر قابل‌توجهی در سنوات گذشته در مس شناسایى نشده و می‌تواند جذابیت مس را افزایش دهد.
پیشنهادات جهت افزایش سرمایه‌گذاری صنعت مس
دکتر شکوری اظهار داشت: به‌عنوان پیشنهاد جهت افزایش سرمایه‌گذاری صنعت مس، تدوین استراتژی توسعه صنعتی و معدنی کشور که در آن به موضوع اکتشاف توجه ویژه شود می‌تواند در دستور کار باشد، حمایت از SME ها که با توجه به مقیاس و عیار پایین نیازمند تسهیلات از جانب دولت است، از دیگر راهکارهاست بعلاوه اینکه شاهد ایجاد پنجره واحد در بخش معدن باشیم. از نوآوری و فناوری‌های جدید استفاده کنیم و همچنین عدم دخالت دولت در قیمت‌گذاری هم در دستور کار باشد و بگذاریم عرضه و تقاضا تعیین‌کننده قیمت باشند. با سازمان‌های محیط‌زیست، انرژی اتمی و منابع طبیعی تعامل ایجاد شود. در حال حاضر تنها ۵ درصد از مساحت کشور دست فعالان معدنی است که نصف آن تعطیل است یعنی ۲.۵ درصد فعالیت معدنی می‌شود که عدد قابل‌توجهی درآمدزایی داشته است و اگر اجازه افزایش این مساحت باشد درآمدهای این حوزه به‌شدت افزایش می‌یابد.
وی تعامل با دنیا و ایجاد ارتباط سیاسی با کشورهای پیشرفته، حمایت از فعالین اقتصادی که از فناوری روز استفاده می‌کنند، پذیرفته شدن پروانه بهره‌برداری معادن به‌عنوان وثیقه در بانک‌ها، کاهش نرخ مالیاتی برای فعالین اقتصادی با افزایش سرمایه‌گذاری در بخش معدن بخصوص حوزه مس را از دیگر راهکارهای جذب سرمایه در حوزه دانست.
ضرورت ورود فناوری‌های نوین در صنعت مس
رئیس انجمن مس ایران خاطرنشان شد: ورود فناوری در حوزه معدن موضوع مهم دیگری است که نباید آن را نادیده گرفت چراکه فناوری علاوه بر اینکه قیمت تمام‌شده محصول را کاهش می‌دهد سبب افزایش توان رقابتی ما در کسب سهم بیشتر در بازارهای جهانی می‌شود. ایران با ذخایر ارزشمند از جمله زنجیره فولاد، مس، سرب و روی می‌تواند با ایجاد زنجیره تکمیلی حتی از درآمدهای نفتی ما را بی‌نیاز کند تا به شعار معدن به‌جای نفت برسیم.
دکتر شکوری در ادامه با تأکید بر ضرورت فناوری‌های نوین در صنعت مس عنوان کرد: ضروری است همگام با دنیا برای استفاده از فناوری‌ها و نوآوری‌ها گام برداریم هفت عامل در آینده معدنکاری تعیین‌کننده است که داده‌های عظیم، ژئوپلیتیک معدن، حرکت به سمت اقتصاد با کربن کاهش‌یافته، دسترسی به منابع، نیروی کار معدن مدرن، روش‌های جدید تأمین مالی معادن و تنظیم یک قرارداد اجتماعی استخراج معدن را شامل می‌شود.
عوامل تعیین‌کننده آینده معدنکاری و فناوری‌های جدید در بخش معدن
وی پس از تشریح عوامل تعیین‌کننده آینده معدنکاری به فناوری‌های جدید در معدنکاری پرداخت و گفت: پهبادهای زیرزمینی در جهت توسعه اکتشافات، واقعیت مجازی در جهت توسعه آموزش نیروی انسانی، خودروهای سنگین هوشمند و بدون راننده و دیجیتالی شدن و توسعه نرم‌افزارهای معدنی، بهینه‌سازی انفجارات، تجهیزات تمام الکترونیک و پرینترهای سه‌بعدی جهت ساخت سریع قطعات یدکی از فناوری‌های جدیدی است که با کسب آن‌ها می‌توان آینده حوزه مس در کشور را بسیار روشن‌تر ترسیم کرد.
رئیس انجمن مس ایران گفت: براساس بررسی موسسه مکنزی جهت‌گیری‌های اصلی فناوری در جهان تا سال ۲۰۲۵ در راستای افزایش بهره‌وری و تولید با ضایعات صفر به سمت ۱۲ فناوری کلیدی تحت عنوان اینترنت همراه، اتوماسیون کارها، اینترنت اشیاء، رباتیک پیشرفته، ماشین‌های خودران، علم ژنتیک پیشرفته، ذخیره انرژی، پرینتر سه‌بعدی، مواد پیشرفته، انرژی‌های تجدید پذیر و… است که کاربردهای ترکیبی این فناوری‌ها در جهان تأثیری بین ۱۴ تا ۳۲ تریلیون دلار در سال ۲۰۲۵ خواهد بود. به طوریکه آثار آن‌ها را در برنامه‌ها و اقدامات شرکتهای بزرگ معدنی جهان در زمینه اتوماسیون، تجهیزات با کنترل از راه دور، تراک های هوشمند، افزایش ایمنی، ارتقای راندمان، کاهش قیمت تمام‌شده، افزایش ارزش‌افزوده و … می‌توان دید.
اهداف و اقدامات استراتژیک فولاد هرمزگان در افق 1402 تصویب شد
چتر حمایتی فولاد مبارکه بر سر واحدهای کوچک و متوسط
کسری 559 هزار تنی مس تصفیه‌شده در 2020
شرکتهای دانش بنیان میتوانند نقش مهمی در حل چالشهای حوزۀ معدن و …
