آثار تفاهم آمریکا و ایران بر بازارهای جهانی فلزات و انرژی: از افت طلا و آلومینیوم تا افزایش واردات زغال‌سنگ آسیا
احسان رنجبران_ پایگاه خبری «معدن نامه»: امضای تفاهم‌نامه اخیر میان آمریکا و ایران و آغاز روند بازگشایی تنگه هرمز، معادلات بازارهای جهانی انرژی و مواد معدنی را دستخوش تغییر کرده است. کاهش تدریجی ریسک‌های ژئوپلیتیکی، قیمت بسیاری از فلزات پایه، فلزات گران‌بها و حامل‌های انرژی را تحت فشار قرار داده است، درحالی‌که کشورهای آسیایی هم‌زمان برای تضمین امنیت انرژی خود، واردات زغال‌سنگ را افزایش داده‌اند.
بررسی گزارش‌های منتشرشده از سوی مؤسسه BMI، صندوق بین‌المللی پول (IMF) و خبرگزاری رویترز نشان می‌دهد اگرچه تفاهم واشنگتن و تهران از شدت نگرانی‌ها درباره اختلال عرضه در منطقه خلیج فارس کاسته است، اما بازگشت کامل بازارها به شرایط عادی همچنان زمان‌بر خواهد بود.
کاهش ریسک ژئوپلیتیکی، فشار بر بازار فلزات
مؤسسه تحقیقاتی BMI در تازه‌ترین گزارش خود اعلام کرده است که تفاهم آمریکا و ایران اثر یکسانی بر بازار فلزات نخواهد داشت و هر گروه از فلزات واکنش متفاوتی نشان می‌دهد.
به اعتقاد این مؤسسه، کاهش نگرانی‌ها درباره اختلال عرضه در خاورمیانه باعث افت قیمت بسیاری از فلزات صنعتی شده است، هرچند عوامل اقتصاد کلان، سیاست‌های پولی آمریکا و تعرفه‌های تجاری همچنان مهم‌ترین محرک بازار باقی مانده‌اند.
شاخص فلزات صنعتی بلومبرگ تا ۲۴ ژوئن بیش از ۱۰ درصد نسبت به ابتدای ماه کاهش یافته و فلزات گران‌بها نیز تحت فشار افزایش ارزش دلار و احتمال تداوم نرخ‌های بهره بالا قرار گرفته‌اند.
آلومینیوم: بزرگ‌ترین بازنده تفاهم
در میان فلزات صنعتی، آلومینیوم بیشترین افت قیمت را تجربه کرده است. قیمت این فلز طی ماه ژوئن بیش از ۱۵ درصد کاهش یافت و بخش عمده رشد ناشی از جنگ را از دست داد.
BMI معتقد است توافق میان تهران و واشنگتن نگرانی‌ها درباره کمبود عرضه آلومینیوم در کشورهای حاشیه خلیج فارس را کاهش داده است. در جریان تنش‌ها، برآورد می‌شد حدود ۲.۳ میلیون تن از ظرفیت تولید آلومینیوم جهان، معادل ۳.۲ درصد تولید جهانی، از مدار خارج شود.
البته این مؤسسه هشدار داده است که بازگشت کامل این ظرفیت تولید احتمالاً تا نیمه دوم سال ۲۰۲۷ زمان خواهد برد و بازار آلومینیوم همچنان با کمبود عرضه مواجه خواهد بود که این موضوع مانع افت شدیدتر قیمت‌ها می‌شود.
مس همچنان مقاوم‌تر از سایر فلزات
بازار مس عملکرد متفاوتی داشته است. قیمت این فلز تا ۲۴ ژوئن به حدود ۱۳ هزار و ۱۵۱ دلار در هر تن رسید که نسبت به ابتدای ماه ۵.۱ درصد و نسبت به آغاز درگیری‌ها ۱.۷ درصد کاهش نشان می‌دهد، اما همچنان بیش از ۵ درصد بالاتر از ابتدای سال قرار دارد.
به گفته تحلیلگران BMI، نگرانی‌ها درباره عرضه اسید سولفوریک، محدودیت‌های زنجیره تأمین و ریسک‌های تعرفه‌ای همچنان مانع افت قیمت مس می‌شود، هرچند فضای نامطمئن اقتصاد جهانی مانع رشد بیشتر این فلز شده است.
عناصر نادر خاکی تنها برنده بازار
برخلاف سایر فلزات، عناصر نادر خاکی در هفته‌های اخیر روندی صعودی داشته‌اند. BMI اعلام کرده است قیمت اکسید پراسئودیمیوم-نئودیمیوم در طول ماه ژوئن افزایش یافته و انتظار می‌رود این روند در ادامه سال نیز ادامه پیدا کند زیرا محدودیت عرضه و استفاده روزافزون از عناصر نادر خاکی به‌عنوان ابزار ژئوپلیتیکی، از قیمت این مواد معدنی حمایت می‌کند.
افت طلا با کاهش تنش‌ها
طلا نیز پس از فروکش کردن تنش‌های نظامی با فشار فروش مواجه شد. قیمت این فلز که پیش از توافق روندی صعودی داشت، از اواسط ژوئن کاهش یافت و تا ۲۴ ژوئن به حدود ۴ هزار و ۴ دلار در هر اونس رسید. BMI همچنان میانگین قیمت سالانه طلا را ۴ هزار و ۶۰۰ دلار پیش‌بینی می‌کند، اما تأکید دارد مسیر آینده این بازار بیش از هر چیز به تصمیم‌های بانک مرکزی آمریکا وابسته خواهد بود.
صندوق بین‌المللی پول: بازگشت بازارها زمان می‌برد
در همین حال صندوق بین‌المللی پول نیز اعلام کرده است اگرچه پس از توافق آمریکا و ایران قیمت نفت، فلزات پایه و کودهای شیمیایی کاهش یافته و صادرات کشورهای حاشیه خلیج فارس از سر گرفته شده است، اما بازگشت کامل تجارت منطقه و عادی شدن قیمت‌ها به زمان نیاز دارد.
به گفته سخنگوی این نهاد، زمان حمل‌ونقل دریایی و بازسازی زنجیره‌های تأمین باعث می‌شود آثار توافق به‌تدریج در بازارهای جهانی نمایان شود و این روند نیز مشروط به تداوم آتش‌بس خواهد بود.
این نهاد همچنین هشدار داده است کشورهای درحال‌توسعه واردکننده انرژی به‌ویژه اقتصادهای آفریقایی همچنان بیشترین آسیب‌پذیری را در برابر نوسانات بازار انرژی دارند.
آسیا برای امنیت انرژی به زغال‌سنگ روی آورد
درحالی‌که بازار نفت به آرامش نسبی نزدیک می‌شود، کشورهای آسیایی واردات زغال‌سنگ حرارتی را افزایش داده‌اند.
طبق داده‌های مؤسسه Kpler که توسط رویترز منتشر شده، واردات زغال‌سنگ حرارتی آسیا در ماه ژوئن به حدود ۷۷.۴ میلیون تن خواهد رسید که این رقم بالاترین سطح در شش ماه گذشته و بیش از ۲۲ درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل است.
ژاپن و کره جنوبی که امکان جایگزینی گاز طبیعی مایع (LNG) با زغال‌سنگ را دارند، بیشترین افزایش خرید را ثبت کرده‌اند. افزایش شدید قیمت LNG پس از بحران خاورمیانه موجب شد نیروگاه‌های این کشورها استفاده از زغال‌سنگ را اقتصادی‌تر بدانند.
چین نیز واردات را افزایش داد
چین بزرگ‌ترین واردکننده زغال‌سنگ جهان نیز خرید خود را به‌طور محسوسی افزایش داده است و پیش‌بینی می‌شود واردات زغال‌سنگ حرارتی این کشور در ژوئن به حدود ۲۷.۶ میلیون تن برسد که نسبت به مدت مشابه سال گذشته نزدیک به ۴۸ درصد رشد دارد.
برخلاف ژاپن و کره جنوبی افزایش واردات چین بیش از آن‌که به تحولات ژئوپلیتیکی مربوط باشد، ناشی از کاهش تولید داخلی پس از تشدید بازرسی‌های ایمنی معادن و رشد تقاضای برق بوده است.
آینده بازار همچنان وابسته به ثبات منطقه
اگرچه توافق میان آمریکا و ایران بخش مهمی از نگرانی‌های مربوط به امنیت انرژی و تجارت دریایی را کاهش داده اما تحلیلگران معتقدند بازارهای جهانی هنوز وارد مرحله ثبات کامل نشده‌اند.
BMI احتمال می‌دهد مذاکرات میان دو کشور با فراز و نشیب ادامه یابد و حتی عادی شدن کامل تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز بین ۶ تا ۱۲ هفته زمان ببرد. به همین دلیل بازار فلزات، انرژی و مواد معدنی همچنان نسبت به هرگونه تنش جدید در منطقه حساس خواهد ماند.
