چالش‌های جدید تجارت فولاد در سه‌ماهه پایانی ۲۰۲۶
مهسا نیکدل_ پایگاه خبری «معدن نامه»: جریان تجارت دریایی فولاد در آستانه ورود به سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۶ نشانه‌هایی از کاهش شتاب را نشان می‌دهد و حجم جابه‌جایی جهانی فولاد در ژوئیه با افت یک‌درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل به ۲۲.۲ میلیون تن رسیده است. افزایش صادرات چین شکاف میان این کشور و سایر صادرکنندگان را عمیق‌تر کرده و هم‌زمان محدودیت‌های جدید اتحادیه اروپا می‌تواند مسیر صادرات فولاد چین را در ماه‌های پایانی سال با چالش بیشتری مواجه کند.
چین سهم بیشتری از تجارت دریایی فولاد گرفت
داده‌های شرکت Signal Ocean نشان می‌دهد سهم چین از جریان جهانی فولاد در ژوئیه ۲۰۲۶ به ۴۵.۷ درصد رسیده است درحالی‌که این سهم در ژوئیه سال گذشته ۴۱.۶ درصد بود. افزایش ۹.۱ درصدی صادرات فولاد چین یکی از عوامل اصلی رشد سهم این کشور در تجارت دریایی فولاد بوده است.
افزایش سهم چین در شرایطی رخ داده که جریان فولاد از سایر نقاط جهان با افت قابل‌توجهی مواجه شده است. حجم جریان فولاد در جهان بدون احتساب چین در ژوئیه با کاهش ۷.۹ درصدی به ۱۲ میلیون تن رسید. بنابراین رشد صادرات چین بیش از آنکه بازتاب رونق فراگیر تجارت جهانی فولاد باشد نشان‌دهنده تمرکز بیشتر جریان‌های صادراتی در یک قطب بزرگ تولید است.
این تغییر برای بازار حمل‌ونقل دریایی فولاد نیز اهمیت دارد زیرا افزایش حجم صادرات از یک مبدأ مشخص می‌تواند الگوی مسیرهای حمل، میزان استفاده از ظرفیت کشتی‌ها و توازن تقاضا در مسیرهای مختلف را تغییر دهد.
هند به دنبال بازارهای خارجی رفت
هند نیز در ژوئیه عملکرد متفاوتی نسبت به روند کلی بازار داشت. صادرات فولاد این کشور نسبت به سال قبل ۵۱ درصد افزایش یافت. باوجوداین رشد حجم صادرات هند همچنان فاصله قابل توجهی با چین دارد.
افزایش صادرات هند در شرایطی رخ داده که تقاضای داخلی فولاد در این کشور همچنان قابل توجه است. فشار فولاد وارداتی ارزان‌تر بر حاشیه سود تولیدکنندگان هندی کارخانه‌ها را به سمت افزایش فروش در بازارهای خارجی سوق داده است. به‌این‌ترتیب بخشی از افزایش جریان دریایی فولاد هند را می‌توان واکنشی به شرایط حاشیه سود در بازار داخلی این کشور دانست.
خاورمیانه یکی از بازارهای ازدست‌رفته چین
یکی از تغییرات مهم در نقشه تجارت فولاد، کاهش سهم شبه‌جزیره عربستان از واردات جهانی است. این منطقه در فاصله سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ به‌طور متوسط ۶.۴ درصد از واردات جهانی فولاد را به خود اختصاص می‌داد اما این سهم در سال ۲۰۲۶ به ۴.۴ درصد کاهش یافته است.
این کاهش برای چین اهمیت بیشتری دارد زیرا شبه‌جزیره عربستان یکی از بازارهای مهم صادراتی فولاد این کشور بوده است. حدود ۱۰ درصد صادرات فولاد چین در سال‌های معمول به این منطقه اختصاص داشت اما این نسبت در سال ۲۰۲۶ به ۵.۳ درصد کاهش یافته است.
کاهش تقاضای وارداتی در این منطقه به معنای آن است که بخشی از محموله‌های فولاد چین باید مسیرهای دیگری برای جذب پیدا کنند. همین مسئله می‌تواند فشار رقابتی صادرکنندگان چینی را در سایر بازارها افزایش دهد.
مقررات جدید اروپا مسیر صادرات چین را تغییر می‌دهد
یکی از مهم‌ترین تحولات سه‌ماهه چهارم اجرای الزامات جدید اتحادیه اروپا درباره منشأ فولاد و مقررات «Melt and Pour» از اول اکتبر است. بر اساس گزارش Signal Ocean، این مقررات منشأ فولاد خام مورد استفاده در تولید محصول را با دقت بیشتری دنبال می‌کند و در نتیجه امکان خرید فولاد ارزان‌قیمت چین توسط کشورهای ثالث، نورد مجدد آن و صادرات محصول به اروپا به‌عنوان محصول محلی محدود خواهد شد.
این تغییر می‌تواند برای کشورهایی که در زنجیره تجارت فولاد میان چین و اروپا قرار دارند اهمیت ویژه‌ای داشته باشد. ترکیه یکی از کشورهایی است که در این زمینه بیشتر در معرض تغییر قرار دارد. این کشور حدود ۲۰ درصد نیاز فولاد خود را از چین تأمین می‌کند و حدود ۲۸ درصد صادرات فولاد ترکیه نیز به مقاصد واقع در مدیترانه مرکزی یا مدیترانه شرقی می‌رود. در نتیجه تغییر قواعد منشأ می‌تواند بر بخشی از جریان فولاد میان چین، ترکیه و بازار اروپا اثر بگذارد و مسیرهای تجاری موجود را با محدودیت‌های تازه روبه‌رو کند.
تمرکز صادرات چین، نشانه تغییر نقشه بازار است
مجموع این تحولات نشان می‌دهد کاهش یک‌درصدی جریان جهانی فولاد در ژوئیه تنها یک افت محدود در حجم تجارت نیست، بلکه با تغییر جغرافیای جریان‌های فولادی همراه شده است. چین سهم بیشتری از تجارت دریایی را در اختیار گرفته، صادرات هند افزایش یافته و برخی بازارهای مهم وارداتی از جمله شبه‌جزیره عربستان سهم کمتری از تجارت جهانی فولاد داشته‌اند.
ورود به سه‌ماهه چهارم می‌تواند این جابه‌جایی‌ها را تشدید کند. کاهش تقاضا در برخی مناطق، فشار ناشی از فولاد ارزان‌قیمت بر تولیدکنندگان داخلی کشورهایی مانند هند و ترکیه و اجرای مقررات جدید اروپا، همگی در حال بازتعریف مسیرهای تجارت فولاد هستند.
مسئله اصلی برای بازار حمل‌ونقل دریایی فقط میزان فولاد جابه‌جاشده نیست و مبدأ و مقصد این محموله‌ها نیز اهمیت بیشتری پیدا کرده است. افزایش سهم چین در شرایط افت جریان‌های خارج از این کشور نشان می‌دهد بازار جهانی فولاد در حال حرکت به سمت تمرکز بیشتر صادرات در چند مبدأ بزرگ است. در چنین شرایطی تغییر سیاست تجاری یا محدودیت دسترسی به بازارهای اصلی می‌تواند اثر قابل توجهی بر مسیرهای حمل‌ونقل و جریان محموله‌های فولادی در ماه‌های پایانی ۲۰۲۶ داشته باشد.
