چشم‌انداز هزینه‌های معدن در ۲۰۲۶: تورم و عرضه جدید، نقشه جهانی معدنکاری را دگرگون می‌کند
احسان رنجبران_ پایگاه خبری «معدن نامه»: صنعت معدن در سال ۲۰۲۶ در حال حرکت در دو مسیر کاملاً متمایز است. برای تولیدکنندگان فلزات گران‌بها، این سال می‌تواند دوره‌ای طلایی باشد و رشد قیمت‌ها با سرعتی بسیار بیشتر از هزینه‌ها رخ دهد و زمینه ثبت سودهای بی‌سابقه را فراهم کند. در مقابل بخش فلزات باتری‌محور به‌ویژه لیتیوم و نیکل، سال دشواری را پیش روی خود دارند و مازاد عرضه و افت قیمت‌ها باعث شده بسیاری از معادن در آستانه زیان‌ده شدن قرار بگیرند.
وجه مشترک همه بخش‌های این صنعت افزایش هزینه‌های عملیاتی به دلیل تورم، قیمت انرژی و افت عیار ذخایر معدنی است. در این میان بازار سنگ آهن بیش از همه در کانون توجه قرار دارد چراکه پروژه عظیم «سیماندو» در گینه از سال ۲۰۲۶ وارد مدار تولید می‌شود و می‌تواند ساختار هزینه‌ای این بازار را در سطح جهانی دگرگون کند. این تحلیل به بررسی فلزات و شرکت‌هایی می‌پردازد که در این شرایط جدید، موقعیت بهتری برای موفقیت دارند.
نکات کلیدی گزارش به این ترتیب هستند:
_تداوم تورم، رشد هزینه انرژی و چالش‌های زمین‌شناسی مانند افت عیار کانسنگ‌ها، سطح جدید و بالاتری از هزینه‌ها را در همه فلزات تثبیت کرده است.
_فلزات گران‌بها مانند طلا و نقره در مسیر ثبت سودهای رکوردی هستند، زیرا رشد قیمت‌ها از افزایش هزینه‌ها پیشی می‌گیرد و در مقابل، حاشیه سود لیتیوم و نیکل به‌شدت تحت فشار قرار می‌گیرد.
_ورود پروژه سیماندو به بازار به دلیل مقیاس بزرگ و عیار بالای تولید، می‌تواند نیرویی کاهنده برای هزینه‌ها در بخش سنگ آهن باشد.
_شرکت‌های معدنی با تمرکز بر بهره‌وری، کاهش تهاجمی هزینه‌های عملیاتی و واگذاری دارایی‌های غیرهسته‌ای، به این شرایط پاسخ می‌دهند.
_این تحلیل، هزینه‌های جامع نگهداشت (AISC) برای ۱۲ فلز کلیدی در سال ۲۰۲۶ را بر پایه پیش‌بینی‌های به‌روز از قیمت فلزات، نرخ ارز و تورم برآورد می‌کند.
طلا: حاشیه سودهای تاریخی
پس از بازگشایی بازارهای جهانی بعد از محدودیت‌های ناشی از همه‌گیری کرونا در سال ۲۰۲۱ حاشیه سود AISC طلا منفی شد زیرا هزینه‌ها افزایش یافت و قیمت‌ها تثبیت شدند. از سال ۲۰۲۳ به بعد روند حاشیه سود صعودی شد و انتظار می‌رود در ۲۰۲۵ بیشترین رشد سالانه، معادل ۱۰۱ درصد ثبت شود. این روند با میانگین قیمت ۳۴۳۶ دلار به ازای هر اونس و افزایش محدود ۶ درصدی AISC تا سطح ۱۵۲۱ دلار تقویت شده است.
تولیدکنندگان بزرگ راهبردهای کاهش هزینه را در اولویت قرار داده‌اند. شرکت نیومانت در اکتبر ۲۰۲۵ چهارمین فصل متوالی جریان نقد آزاد بیش از یک میلیارد دلار را گزارش کرد که نتیجه اجرای برنامه‌های افزایش بهره‌وری، بهینه‌سازی نیروی انسانی و صرفه‌جویی انرژی بود. این شرکت همچنین با فروش دارایی‌های غیرهسته‌ای و تمرکز بر پروژه‌های اصلی، ساختار پرتفوی خود را ساده‌سازی کرد.
پیش‌بینی می‌شود تولید جهانی طلا در ۲۰۲۵ افزایش یافته و این رشد تا ۲۰۲۷ ادامه یابد، اما پس از ۲۰۳۰ با بلوغ معادن بزرگ و افت عیار ذخایر، روند کاهشی شود. برای سال ۲۰۲۶، تولید جهانی طلا با رشد ۷ درصدی به ۷۲.۸ میلیون اونس می‌رسد. هم‌زمان رشد ۲۴ درصدی قیمت‌ها و افت ۵ درصدی متوسط AISC، حاشیه سودی در حدود ۲۸۰۰ دلار به ازای هر اونس را رقم می‌زند که سطحی بی‌سابقه در تاریخ این فلز محسوب می‌شود.
نقره: تقاضای صنعتی و نقش دارایی امن
نقره در سال ۲۰۲۵ عملکردی درخشان داشت و در مقاطعی حتی از طلا پیشی گرفت. این فلز با اتکا به تقاضای صنعتی ناشی از پروژه‌های انرژی سبز، محدودیت عرضه و جایگاه دارایی امن، همچنان در فضای صعودی قرار دارد. نسبت طلا به نقره که معیاری برای ارزش‌گذاری نسبی است، در سال ۲۰۲۵ بالای ۸۰ بود و نشان‌دهنده ارزش‌گذاری کم نقره محسوب می‌شد، اما در اواخر سال به زیر ۷۰ کاهش یافت.
میانگین وزنی AISC جهانی نقره در ۲۰۲۶ با رشد ۳.۸ درصدی به ۲۳.۴۴ دلار در هر اونس می‌رسد. مکزیک به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده نقره جهان، با افزایش هزینه‌ای ناچیز همچنان رقابت‌پذیر باقی می‌ماند، درحالی‌که کشورهایی مانند پرو و لهستان با فشار هزینه‌ای شدیدتری روبه‌رو هستند.
فلزات گروه پلاتین: بهبود نسبی
در سال ۲۰۲۶ میانگین AISC پلاتین اولیه با رشد ۷.۷ درصدی به حدود ۱۰۰۶ دلار در هر اونس می‌رسد. با وجود تداوم فشار هزینه‌ها، افزایش قیمت‌ها باعث شده کمتر از یک درصد تولید جهانی در معرض زیان قرار گیرد که این وضعیت بسیار بهتر از سال ۲۰۲۴ است که حدود ۳۰ درصد تولید در خطر بود.
سنگ‌آهن: بازار در آستانه تغییر
میانگین وزنی AISC سنگ‌آهن در سال ۲۰۲۶ به ۶۰.۸۲ دلار به ازای هر تن خشک CFR می‌رسد. ورود پروژه سیماندو در گینه مهم‌ترین تحول این بازار است. هرچند هزینه اولیه این پروژه در بخش سوم منحنی هزینه قرار می‌گیرد، اما عیار بالای ۶۵.۳ درصد آهن، آن را در مقیاس تعدیل‌شده قیمتی به ربع اول منتقل می‌کند. تولید اولیه ۱۳.۸ میلیون تن در ۲۰۲۶ آغازگر موجی از عرضه جدید خواهد بود که می‌تواند تولیدکنندگان پرهزینه را از بازار خارج کند.
مس: کف هزینه‌ای جدید
از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ هزینه نقدی کل تولید مس نزدیک به ۲۸ درصد افزایش یافته است. افت عیار ذخایر، افزایش نسبت باطله‌برداری و تورم انرژی، همگی موجب شده‌اند هزینه‌ها در سطحی بالاتر تثبیت شوند. پیش‌بینی می‌شود این فشارها تا ۲۰۲۶ ادامه داشته باشد و پس از آن در همین سطح جدید پایدار شود.
نیکل و لیتیوم: فشار مازاد عرضه
در بازار نیکل، افزایش محدود قیمت‌ها نتوانسته حاشیه سود را به‌طور معنادار بهبود دهد و حدود ۱۴ درصد تولید جهانی همچنان در زیان قرار دارد. لیتیوم نیز با افت قیمت مواجه است به‌گونه‌ای که نزدیک به نیمی از تولید مواد شیمیایی لیتیومی در سال ۲۰۲۶ زیان‌ده برآورد می‌شود. در پاسخ تولیدکنندگان بر کاهش هزینه، بهبود بازیابی و مذاکره مجدد در زمینه حقوق دولتی تمرکز کرده‌اند.
جمع‌بندی
چشم‌انداز ۲۰۲۶ نشان می‌دهد اگرچه افزایش هزینه‌ها چالشی همگانی است، اما اثر آن در میان فلزات مختلف یکسان نیست. تولیدکنندگان فلزات گران‌بها و منگنز از رشد قیمت‌ها منتفع می‌شوند، درحالی‌که لیتیوم و نیکل ناچار به تعدیل و کاهش هزینه برای بقا هستند. ورود سنگ آهن پر عیار سیماندو نیز نشانه‌ای از تغییر ساختاری در بازار کالاهای فله‌ای است. در این شرایط موفقیت شرکت‌های معدنی بیش از هر چیز به تمرکز مداوم بر بهره‌وری، کنترل هزینه و درک دقیق پویایی‌های هر بازار فلزی وابسته خواهد بود.
