فولاد مبارکه به سمت «ضایعات صفر» می‌رود؛ افق پنج‌ساله جدید اعلام شد
به گزارش پایگاه خبری «معدن نامه»، افزایش بهره‌وری منابع، کاهش پسماند و بازگرداندن مواد به چرخه تولید، به یکی از محورهای مهم توسعه پایدار در صنعت فولاد تبدیل شده است؛ رویکردی که در آن ضایعات دیگر پایان زنجیره تولید محسوب نمی‌شوند، بلکه می‌توانند به‌عنوان منبعی برای خلق ارزش و کاهش مصرف مواد اولیه مورد استفاده قرار گیرند. در چنین چارچوبی، توسعه فناوری‌های فرآوری و بازیافت، استفاده مجدد از سرباره و غبار، مدیریت داده‌محور جریان‌های پسماند و حرکت به سمت اقتصاد چرخشی، اهمیت فزاینده‌ای پیدا کرده است. مجید دادجو، مدیر فرآوری ضایعات فرآیندی فولاد مبارکه، در گفت‌وگو با ایراسین از چشم‌انداز پنج‌ساله این مجموعه برای کاهش ضایعات، توسعه راهکارهای بازیافت و حرکت به سمت «ضایعات صفر» می‌گوید.
فولاد مبارکه در مسیر «ضایعات صفر» و اقتصاد چرخشی
مدیر فرآوری ضایعات فرآیندی فولاد مبارکه، با تشریح چشم‌انداز این واحد در پنج سال آینده گفت: هدف‌گذاری فولاد مبارکه، تبدیل واحد فرآوری ضایعات به یکی از مراکز پیشرو مدیریت منابع، اقتصاد چرخشی (Circular Economy) و بهره‌وری سبز در صنعت فولاد کشور و منطقه است؛ مسیری که بر کاهش تولید ضایعات از مبدأ، توسعه فناوری‌های بازیافت و بازگرداندن حداکثری مواد به چرخه تولید استوار خواهد بود.
دادجو با اشاره به تغییر رویکرد صنعت فولاد نسبت به پسماندها اظهار کرد: آینده صنعت فولاد تنها در افزایش ظرفیت تولید خلاصه نمی‌شود، بلکه مدیریت هوشمند منابع، کاهش تولید پسماند و بازگرداندن حداکثری مواد به چرخه تولید، بخش مهمی از مسیر توسعه پایدار این صنعت را تشکیل می‌دهد.
هدف‌گذاری برای حرکت به سمت «ضایعات صفر»
وی مهم‌ترین چشم‌انداز پنج‌ساله واحد فرآوری ضایعات فرآیندی فولاد مبارکه را کاهش حداکثری ضایعات فرآیندی و غیرفرآیندی دانست و افزود: در سال‌های گذشته نشانه‌های مثبتی از تحقق این رویکرد مشاهده شده و روند کاهش ضایعات فرآیندی در بسیاری از خطوط تولید آغاز شده است.
مدیر فرآوری ضایعات فرآیندی فولاد مبارکه ادامه داد: انتظار داریم در افق پنج‌ساله، میزان تولید ضایعات فرآیندی و غیرفرآیندی به حداقل ممکن برسد و در برخی حوزه‌ها به سمت تحقق مفهوم «ضایعات صفر» حرکت کنیم.تحقق این هدف به اصلاح فرآیندهای اصلی، افزایش بهره‌وری فرآیندها و نیروی انسانی، توسعه فناوری‌های بازیافت و استفاده مجدد از مواد در چرخه تولید نیاز دارد.
اطلس جامع ضایعات، مبنای مدیریت هوشمند
وی یکی دیگر از اهداف مهم فولاد مبارکه را شناسایی کامل تمامی ضایعات فرآیندی و غیرفرآیندی مجتمع و تدوین راهکارهای بهینه برای فرآوری، بازیافت یا استفاده از آنها در صنایع دیگر عنوان کرد. در این مسیر، اطلس جامع ضایعات فولاد مبارکه، سامانه‌های داده‌محور و پروژه‌های مدیریت دانش نقش مهمی در شناسایی ظرفیت‌های نهفته در انواع ضایعات ایفا خواهند کرد.
دادجو افزود: انتظار داریم در افق پنج‌ساله، تمامی سامانه‌های داده‌محور مرتبط با مدیریت ضایعات به‌صورت یکپارچه و برخط (Online) مستقر شوند. این سامانه‌ها می‌توانند اطلاعات مربوط به تولید، مصرف، فرآوری، فروش و موجودی انواع ضایعات را به‌صورت لحظه‌ای جمع‌آوری، تحلیل و نمایش دهند.
مدیر فرآوری ضایعات فرآیندی فولاد مبارکه تأکید کرد: در چنین شرایطی، مدیران در تمامی سطوح سازمان به اطلاعات دقیق و به‌روز دسترسی خواهند داشت و امکان پایش مستمر، کنترل اثربخش فرآیندها، تحلیل روندها، پیش‌بینی نیازهای آتی و تصمیم‌گیری مبتنی بر داده فراهم می‌شود.این زیرساخت هوشمند یکی از ارکان اصلی مدیریت نوین ضایعات، افزایش بهره‌وری سبز و تحقق اقتصاد چرخشی در فولاد مبارکه خواهد بود.
دادجو با اشاره به ضرورت تعیین تکلیف تمامی جریان‌های پسماند گفت: در پنج سال آینده باید برای تمامی پسماندهای فرآیندی از جمله غبار کوره‌ها، سرباره کوره‌های قوس الکتریکی، سرباره کوره‌های پاتیلی، آهک میکرونیزه، نرمه‌های نسوز و سایر پسماندهای ویژه، راهکارهای عملیاتی، اقتصادی و پایدار تعریف و اجرایی شده باشد.
وی افزود: هدف این است که هیچ پسماند ارزشمندی بدون تعیین تکلیف باقی نماند و برای هر جریان پسماند، یک مسیر مشخص برای بازیافت، فرآوری یا مصرف مجدد وجود داشته باشد.
سرباره فولادی از پسماند به محصول تبدیل می‌شود
مدیر فرآوری ضایعات فرآیندی فولاد مبارکه همچنین بر توسعه کاربردهای صنعتی سرباره‌های فولادی تأکید کرد و گفت: انتظار داریم در این دوره، راهکارهای عملیاتی و پایدار برای مصرف سرباره‌های فولادی در صنایعی مانند راه‌سازی، تولید مصالح ساختمانی و سایر کاربردهای صنعتی توسعه یافته و به مرحله بهره‌برداری گسترده برسد.
دادجو ارتقای کیفیت فرآوری ضایعات و افزایش خلوص مواد بازیافتی را نیز از اولویت‌های اصلی این حوزه دانست و اظهار کرد: افزایش کیفیت مواد بازیافتی باید به‌گونه‌ای دنبال شود که امکان استفاده مجدد از این مواد در فرآیندهای تولیدی با حداکثر ارزش افزوده فراهم شود.
وی در ادامه به ضرورت حمایت‌های حاکمیتی اشاره کرد و گفت: امیدواریم طی پنج سال آینده، قوانین و مقررات نوین، اثربخش و مشوق در حوزه محیط‌زیست، اقتصاد چرخشی و بازیافت صنعتی توسعه یابد.این قوانین باید علاوه بر صیانت از محیط‌زیست، زمینه سرمایه‌گذاری و توسعه فناوری‌های نوین فرآوری ضایعات را نیز فراهم کنند.
الگوی جدید مدیریت پسماند در فولاد ایران
مدیر فرآوری ضایعات فرآیندی فولاد مبارکه با بیان اینکه نشانه‌های شکل‌گیری یک الگوی جدید مدیریت پسماند در این شرکت قابل مشاهده است، اظهار کرد: این الگو بر سه محور اصلی کاهش تولید ضایعات در مبدأ، حداکثرسازی بازیافت و بازگشت مواد به چرخه تولید و استفاده از فناوری‌های نوین و سامانه‌های هوشمند در مدیریت منابع استوار است.
دادجو ادامه داد: اگر این مسیر با همین رویکرد ادامه پیدا کند، فولاد مبارکه در پنج سال آینده نه‌تنها به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده فولاد کشور، بلکه به‌عنوان یکی از مراجع ملی در حوزه مدیریت پایدار ضایعات، اقتصاد چرخشی و فولاد سبز شناخته خواهد شد. این الگو می‌تواند در سایر صنایع فولادی و حتی دیگر بخش‌های صنعتی کشور نیز مورد استفاده قرار گیرد.
وی در پایان گفت: ضایعات صنعتی دیگر نباید به‌عنوان انتهای زنجیره تولید تلقی شوند، بلکه باید آنها را نقطه آغاز یک چرخه جدید ارزش‌آفرینی دانست.این نگاه می‌تواند مسیر آینده مدیریت ضایعات، بهره‌وری سبز و توسعه پایدار در صنعت فولاد را شکل دهد؛ مسیری که در آن، مواد به جای خروج از چرخه تولید، دوباره به منابعی برای ایجاد ارزش افزوده تبدیل می‌شوند.
