فولاد در تقاطع بحران و راهکار
به گزارش پایگاه خبری معدن نامه، در روزهایی که نمودار سودآوری شرکت‌های بزرگ فولادی در ایران روندی نزولی به خود گرفته و ارزش سهام آن‌ها تحت فشار عوامل متعدد داخلی و خارجی افت کرده است، سخنان صریح امین ابراهیمی، مدیرعامل شرکت فولاد خوزستان در مجمع عمومی سالیانه، چکیده‌ای شفاف از واقعیت‌ها و چشم‌اندازهای این صنعت استراتژیک را پیش روی همگان گذاشت.
صنعت فولاد ایران، علی‌رغم دستاوردهای کم‌نظیر در حوزه تولید، امروز درگیر مجموعه‌ای از چالش هاست که مهم‌ترین آن‌ها به‌طور مستقیم بر سودآوری شرکت‌ها و اعتماد بازار سرمایه تأثیر گذاشته‌اند: بحران انرژی، سیاست‌های ناپایدار صادراتی، هزینه‌های فزاینده تولید، رکود جهانی، و از دست‌رفتن مزیت‌های رقابتی.
فولاد خوزستان در سال ۱۴۰۳ با تولید ۲.۹ میلیون تن شمش فولادی و بیش از ۵.۱ میلیون تن آهن اسفنجی، رکوردهای قابل توجهی ثبت کرد؛ اما نکته نگران‌کننده، کاهش سودآوری همزمان با این افزایش تولید بود. این پدیده از نگاه اقتصادی به روشنی حاکی از عدم تعادل میان هزینه‌های تولید و درآمد حاصل از فروش است؛ همان‌گونه که ابراهیمی نیز تاکید کرد، استمرار بحران انرژی و سیاست‌های قیمتی نادرست، حتی دستاوردهای تولیدی را بی‌اثر کرده است.
بر اساس گزارش ارائه‌شده در مجمع، تنها در سال ۱۴۰۳، شرکت به دلیل محدودیت‌های شدید برق، حدود ۹۸۰ هزار تن از تولید خود را از دست داد. این رقم به تنهایی موجب کاهش ۲۳۴ هزار میلیارد ریال در درآمد و ۶۱ هزار میلیارد ریال در سود خالص شرکت شده است. در مجموع از سال ۱۴۰۰ تاکنون، این شرکت به دلیل قطعی برق بیش از ۲.۳ میلیون تن از تولید خود را از دست داده که خسارتی بالغ بر ۶۰۰ هزار میلیارد ریال را رقم زده است.
در چنین شرایطی، ابراهیمی با نگاهی راهبردی، بر دو مؤلفه حیاتی در بقای صنعت فولاد تأکید کرد: تأمین پایدار انرژی و دسترسی به منابع اولیه (به‌ویژه سنگ‌آهن). او با اشاره به معطلی چندین ساله پروژه احداث نیروگاه سیکل ترکیبی شرکت فولاد خوزستان، هشدار داد که بدون برق اختصاصی، تداوم تولید در افق ۱۴۰۴ غیرممکن خواهد بود.
در همین راستا، شرکت فولاد خوزستان به‌تازگی گام‌های مهمی برای عبور از بحران انرژی برداشته است: از جمله خرید سهام نیروگاه سبزوار برای تقویت توان خودتأمین برق، که با هدف دستیابی به ظرفیت ۷۳ درصدی خودتأمینی صورت گرفته است. همچنین، خرید معادن جدید در استان‌های مختلف کشور نیز بخشی از استراتژی کاهش وابستگی به نهادهای بیرونی و ارتقاء تاب آوری زنجیره تولید فولاد به‌شمار می‌رود.
مدیرعامل فولاد خوزستان با انتقاد از سیاست‌های دستوری قیمت‌گذاری و محدودیت‌های صادراتی، صراحتاً اعلام کرد که فولاد ایران سهم قابل توجهی از بازارهای بین‌المللی را از دست داده است. به‌ویژه با کاهش تقاضای جهانی در سال ۲۰۲۴ و رکود در چین، کشورهای دارای ساختار صادراتی چابک و سیاست‌گذاری هوشمند توانستند رقابت‌پذیری خود را حفظ کنند، اما ایران به‌واسطه تعرفه‌های غیرمنطقی و نرخ گذاری دستوری، نه‌تنها سهم بازار بلکه مزیت انرژی ارزان خود را نیز از دست داده است.
ابراهیمی همچنین از «بحران خاموش آب» نیز پرده برداشت و گفت که در برخی مناطق، قیمت آب صنعتی تا ۴۰ برابر افزایش یافته است. این هشدار از آن جهت مهم است که آینده صنعت فولاد تنها به برق وابسته نخواهد بود، بلکه بحران آب می‌تواند تاسیسات صنعتی در فلات مرکزی ایران را به توقف کامل بکشاند.
بنظر می رسد سخنان مدیرعامل فولاد خوزستان ضمن برشمردن چالش های صنعت فولاد، یک پیام روشن داشت: باید فکری اساسی کرد. دولت و سیاست‌گذاران باید تصمیماتی واقعی، فوری و عملیاتی در سه محور بگیرند:
۱. تضمین دسترسی پایدار به انرژی و حمایت از احداث نیروگاه‌های اختصاصی
۲. رفع محدودیت های صادراتی و اصلاح سیاست های قیمت‌گذاری
۳. تسهیل سرمایه‌گذاری و تکمیل زنجیره ارزش فولاد از معدن تا بازار جهانی
فولاد خوزستان و دیگر شرکت‌های بزرگ این صنعت، بارها و بارها نقش راهبردی خود را در تامین نیاز داخلی و ارزآوری برای کشور ثابت کرده‌اند. اکنون نوبت مسئولان و سیاست‌گذاران است که با اصلاحات نهادی و تصمیمات شجاعانه این صنعت را از گردنه خطر عبور دهند.
