تحلیلگر ارشد بازار آهن و فولاد؛ بومی‌سازی، سپر فولاد ایران در روزهای سخت
به گزارش پایگاه خبری «معدن نامه» به گفته او، آنچه اکنون ستون تاب‌آوری صنعت فولاد و تداوم صادرات ایران را شکل داده، ظرفیت ساخت داخل است؛ ظرفیتی که تولید را در سخت‌ترین شرایط حفظ کرده و مزیت رقابتی کشور را در بازارهای جهانی تقویت کرده است.
کیوان جعفری‌طهرانی، تحلیلگر ارشد بین‌المللی بازار آهن و فولاد با تأکید بر نقش حیاتی بومی‌سازی در تاب‌آوری صنعت فولاد ایران، اظهار کرد: «اتفاقاتی که اخیراً برای فولاد مبارکه و فولاد خوزستان رخ داد، یک پیام روشن دارد؛ اگر طی سال‌های گذشته مسیر بومی‌سازی تجهیزات و فناوری را جدی نگرفته بودیم، امروز در شرایط تحریمی کاملاً دست‌وپابسته می‌ماندیم و شاید تأمین ساده‌ترین قطعات و ملزومات چندین سال طول می‌کشید.»
او با بیان اینکه ارزیابی مدت‌زمان بازسازی واحدهای آسیب‌دیده بر عهده کارشناسان فنی است، افزود: «آنچه مسلم است اینکه بومی‌سازی بزرگ‌ترین کار و برگ برنده‌ای بود که در صنعت فولاد ایران اتفاق افتاد و باید بیش از گذشته حمایت شود. در شرایط سخت فعلی، اتکا به ساخت داخل بیشترین کمک را به ما می‌کند و عملاً ستون فقرات تولید را پایدار نگه داشته است.»
بومی‌سازی؛ دلیل امکان صادرات فولاد در دوران تحریم
جعفری‌طهرانی با اشاره به نقش مستقیم بومی‌سازی در استمرار صادرات گفت: «در شرایط تحریم، توانستیم فولاد را به ناچار پایین‌تر از قیمت جهانی بفروشیم؛ این یک مزیت رقابتی بود که تنها به‌دلیل بومی‌سازی به‌دست آمد. اگر قطعات و تجهیزات هنوز وارداتی بود، امکان صادرات حتی یک تُن فولاد (از بعد رقابت قیمتی) هم وجود نداشت.»
او افزود: «در زنجیره فولاد از بخش بالادستی گرفته که شامل سنگ‌شکن، کارخانه فرآوری کنسانتره، واحد گندله‌سازی تا بخش میانی و پایین دستی، امروز بخش قابل‌توجهی در داخل ساخته می‌شوند. همین ظرفیت داخلی است که قیمت تمام‌شده فولاد صادراتی را کاهش داده و امکان حضور در بازارهای بین‌المللی را فراهم کرده است.»
کیفیت فولاد ایران؛ ممتاز در جهان
این تحلیلگر بین‌المللی با رد برخی برداشت‌های نادرست درباره کیفیت فولاد ایران گفت: «همیشه فولاد ایران جزو باکیفیت‌ترین محصولات دنیا بوده و در سطح جهانی به‌عنوان فولاد ممتاز شناخته شده است. اینکه قیمت پایین‌تر بوده، ارتباطی با کیفیت ندارد؛ این نتیجه شرایط تحریمی بوده است. با ارتقای فناوری داخلی، کیفیت محصولات صادراتی نه‌تنها به استانداردهای جهانی نزدیک‌تر می‌شود، بلکه حتی می‌تواند بالاتر برود.»
فولاد مبارکه؛ موفق‌ترین نمونه بومی‌سازی
جعفری‌طهرانی در ادامه فولاد مبارکه را یکی از موفق‌ترین تجربه‌های بومی‌سازی در کشور معرفی کرد و گفت: «به‌جرأت می‌گویم فولاد مبارکه موفق‌ترین نمونه‌ای است که می‌شناسم. توسعه بومی‌سازی در این شرکت به حدی بوده که تاب‌آوری آن در برابر حملات و بحران‌ها از بسیاری صنایع دیگر بیشتر است.»
او با اشاره به حملات اخیر به چند واحد صنعتی کشور افزود: « متاسفانه شاهدیم که کارخانه قدیمی بلبرینگ‌سازی تبریز که تحت لیسانس SKF سوئد از ۵۷ سال پیش تولید بومی داشت و یک کارخانه مادر صنعت تلقی می شود نیز مورد هدف قرار گرفته است. صنایع دیگری هم متحمل آسیب شده‌اند؛ اما فولاد مبارکه به‌دلیل توسعه عمیق بومی‌سازی، احتمالاً مقاوم‌ترین و تاب‌آورترین آن‌ها خواهد بود.»
اهمیت دانش روز در کنار تجربه
این کارشناس ارشد فولاد با اشاره به نقش علم و فناوری گفت: «علم روز می‌تواند موتور توسعه باشد. فارغ‌التحصیلان جدید داخلی و خارجی معمولاً دانش به‌روزتری دارند، هرچند نمی‌گویم لزوماً دانش بیشتری دارند. در مقابل، تجربه چند دهه فعالیت عملی چیزی نیست که بتوان نادیده گرفت.»
او افزود: «با سرعت پیشرفت فناوری‌های تولید و فرآوری، امروز دانستن علم روز اهمیت بیشتری پیدا کرده است. نمونه روشن آن فناوری‌های جدید چین برای فرآوری ذخایر کم‌عیار سنگ‌آهن و پلی‌متال است؛ فناوری‌هایی که حتی امکان بازیابی عناصری مانند تیتانیوم و وانادیوم را از سنگ آهن کم‌عیار فراهم کرده‌اند.»
فناوری‌های نوین کاهش فسفر؛ ضرورت امروز فولاد ایران
جعفری‌طهرانی در ادامه به یکی از چالش‌های مهم صنعت فولاد ایران اشاره کرد: «فناوری جدید دیگری نیز در چین برای کاهش فسفر سنگ آهن توسعه یافته است. ما در ایران در برخی معادن مثل محدوده طبس در استان یزد و برخی محدوده‌های استان زنجان با مشکل فسفر بالا مواجهیم. این موضوع برای تولید فولاد بسیار حساس است؛ به‌ویژه فسفر که حتی نسبت به گوگرد اثر سو بیشتری در کیفیت فولاد تولیدی دارد.»
او درباره اثر این عنصر بر صادرات توضیح داد: «برای مثال، صادرات گندله به هند تنها زمانی ممکن است که میزان فسفر حداکثر ۰٫۰۳۵ باشد. بالاتر از این مقدار، اصلاً خریدار نمی‌پذیرد. حتی تغییر پنج‌هزارم درصدی در میزان فسفر می‌تواند قیمت را یک تا دو دلار پایین بیاورد. همین حساسیت‌ها نشان می‌دهد چرا فناوری‌های به‌روز تا این حد برای آینده صنعت فولاد اهمیت دارند.»
