شوک به معادن زغال‌سنگ؛ نقدینگی، مواد ناریه و سوخت بحران‌ساز شدند
به گزارش پایگاه خبری «معدن نامه»، زغال‌سنگ در زنجیره فولاد، به‌ویژه در فرآیند کوره بلند، یکی از مواد اولیه تعیین‌کننده به شمار می‌رود. در شرایطی که ناترازی انرژی و محدودیت واردات فشار مضاعفی بر صنایع وارد کرده، افزایش ظرفیت تولید داخلی زغال‌سنگ به یکی از نیازهای جدی زنجیره فولاد تبدیل شده است. با این حال، به گفته فعالان این صنعت، مشکلات مالی و زیرساختی اجازه نمی‌دهد معادن با سرعت مورد انتظار به این نیاز پاسخ دهند.
سعید صمدی، دبیر انجمن زغال‌سنگ ایران، درباره مهم‌ترین چالش‌های این بخش اظهار کرد: بخشی از زغال‌سنگ‌های کیفی و گریدهای خاص مورد نیاز کشور در گذشته از خارج تأمین می‌شد، اما طی حدود شش ماه گذشته، به دلیل شرایط جنگی و محدودیت‌های ناشی از محاصره اقتصادی، امکان واردات عملا از بین رفته است. به همین دلیل، فولادسازان فشار بیشتری برای افزایش تولید داخلی زغال‌سنگ وارد می‌کنند تا بخشی از نیاز وارداتی از طریق تولید داخل جبران شود.
وی افزود: با وجود این تقاضا، معادن زغال‌سنگ برای افزایش تولید با مشکلات جدی مواجه‌اند که از جمله آن‌ها کمبود نقدینگی است. مصرف‌کنندگان و فولادسازان در حال حاضر مطالبات معادن را با تأخیر حدود پنج تا شش‌ماهه پرداخت می‌کنند، در حالی که عمده هزینه‌های معادن نقدی است. به گفته صمدی، برخی معادن برای تأمین نقدینگی ناچارند چک و برات دریافتی خود را در بازار با کسر حدود ۱۵ درصد نقد کنند؛ مسئله‌ای که مستقیما هزینه تولید و توان افزایش ظرفیت را تحت تأثیر قرار داده است.
دبیر انجمن زغال‌سنگ ایران، کمبود مواد ناریه را دومین مانع افزایش تولید دانست و توضیح داد: فعالیت معادن زغال‌سنگ زیرزمینی و تونلی به‌صورت شیفتی انجام می‌شود و اگر مواد ناریه در یک شیفت تأمین نشود، امکان ادامه کار در شیفت بعدی نیز از بین می‌رود. بنابراین برخلاف برخی معادن روباز که امکان جابه‌جایی فعالیت یا ذخیره‌سازی مواد دارند، توقف یک شیفت در معدن زغال‌سنگ می‌تواند کل روند تولید را مختل کند.
صمدی همچنین به افزایش شدید هزینه سوخت اشاره کرد و گفت: افزایش قیمت گازوئیل فشار بسیار سنگینی بر معادن کوچک و متوسط وارد کرده است. قیمت گازوئیل از حدود ۳۰۰ تومان به رقم‌های بسیار بالاتری رسیده و این افزایش هزینه برای معادنی که بخش قابل‌توجهی از سوخت خود را برای تأمین انرژی تجهیزات زیرزمینی و ژنراتورها مصرف می‌کنند، بسیار سنگین است. وی تأکید کرد: افزایش ناگهانی هزینه یکی از عوامل تولید، بدون فراهم کردن امکان برنامه‌ریزی برای معدن، به‌شدت بر اقتصاد این واحدها اثر می‌گذارد.
وی ادامه داد: قیمت زغال‌سنگ نیز از اسفند سال گذشته تا ورود به شهریورماه حدود ۱۶ درصد افزایش داشته است؛ رقمی که در مقایسه با رشد عمومی هزینه‌ها و تورم، پاسخگوی افزایش هزینه‌های تولید نیست.
نوسازی تجهیزات؛ پیش‌شرط کاهش حوادث
دبیر انجمن زغال‌سنگ ایران درباره ایمنی معادن نیز گفت: بخشی از تجهیزات ایمنی معادن از جمله خودنجات‌ها مستهلک شده و به‌دلیل عمر مصرف محدود، نیازمند جایگزینی هستند. انجمن در تعامل با وزارت صنعت، معدن و تجارت پیگیر تأمین و واردات چند هزار دستگاه خودنجات و تجهیزات ایمنی مورد نیاز معادن است.
صمدی تأکید کرد: ارتقای ایمنی صرفا با افزایش بازرسی‌ها محقق نمی‌شود و معادن باید به سمت تغییر فناوری، نوسازی ماشین‌آلات و استفاده از تجهیزات مدرن حرکت کنند. به گفته وی، سازمان نظام مهندسی معدن و دستگاه‌های مرتبط نیز اقداماتی برای بازرسی معادن انجام داده‌اند، اما ارتقای دانش فنی و تغییر شیوه تولید باید در کنار این اقدامات دنبال شود.
اولویت فعلی نقدینگی است
وی درباره اصلاح قیمت زغال‌سنگ نیز اظهار کرد: در شرایط فعلی که کل اقتصاد کشور با بحران مواجه است، طرح موضوع اصلاح قیمت در اولویت نیست و باید به شرایط مناسب‌تری موکول شود. اکنون مسئله اصلی معادن، تأمین نقدینگی است؛ چراکه پرداخت مطالبات که پیش‌تر با تأخیر حدود ۴۵ روز انجام می‌شد، اکنون به بیش از شش ماه رسیده است.
