نقش پنهان اسلب در اقتصاد ایران؛ از صادرات تا پایداری صنایع پایین‌دستی
به گزارش پایگاه خبری «معدن نامه»، صنعت فولاد طی سال های اخیر بارها تحت تأثیر محدودیت های برق و گاز قرار گرفته و بخشی از ظرفیت تولید کشور در عمل بلااستفاده مانده است. داده های منتشرشده در سال ۲۰۲۵ نشان می دهد محدودیت های انرژی موجب کاهش تولید فولاد کشور و افت بخشی از ظرفیت عملیاتی واحدهای فولادی شده است. کارشناسان معتقدند در چنین شرایطی حفظ تولید در واحدهای دارای زیرساخت مناسب و قابلیت تداوم فعالیت، به یک ضرورت ملی تبدیل می شود.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر مشخص می شود که بدانیم اسلب، ماده اولیه تولید انواع ورق های گرم، سرد، گالوانیزه، لوله های انتقال انرژی، صنایع کشتی سازی، خودروسازی و پروژه های عمرانی است. در واقع هرگونه اختلال در تولید اسلب، اثر خود را در بخش های مختلف اقتصاد نشان می دهد. از این منظر، استمرار فعالیت واحدهای اسلب ساز تنها به معنای حفظ تولید یک محصول فولادی نیست، بلکه به منزله پشتیبانی از ده ها صنعت پایین دستی و جلوگیری از ایجاد گلوگاه در زنجیره ارزش فولاد کشور است.
بررسی روند تجارت فولاد ایران نیز نشان می دهد محصولات نیمه نهایی همچنان سهم قابل توجهی در صادرات فولاد کشور دارند. آمارها نشان می دهد، صادرات اسلب در سال ۲۰۲۵ رشد چشمگیری را تجربه کرده و به یکی از مهم ترین منابع ارزآوری صنعت فولاد تبدیل شده است. صادرات اسلب ایران در برخی دوره ها بیش از ۴۴ درصد رشد داشته که نشان دهنده اهمیت این محصول در بازارهای بین المللی است.
در شرایط کنونی که اقتصاد ایران بیش از گذشته به توسعه صادرات غیرنفتی نیاز دارد، بهره برداری کامل از ظرفیت واحدهای تولیدکننده اسلب می تواند به تقویت درآمدهای ارزی کشور کمک کند. تجربه سال های اخیر نشان داده است هر زمان تولید فولاد نیمه نهایی با محدودیت مواجه شده، صادرات نیز تحت فشار قرار گرفته و بخشی از بازارهای هدف در اختیار رقبا قرار گرفته است. از این رو حفظ ظرفیت تولید در واحدهای بزرگ جنوب کشور را می توان در راستای سیاست های کلان توسعه صادرات و تقویت تاب آوری اقتصادی ارزیابی کرد.
از سوی دیگر، تحولات ماه های گذشته در منطقه و آسیب دیدگی بخشی از ظرفیت فولاد کشور، اهمیت واحدهای برخوردار از توان تولید پایدار را دوچندان کرده است. گزارش های بین المللی نشان می دهد بخشی از ظرفیت فولاد ایران در جریان تنش های اخیر از مدار تولید خارج شده و بازار داخلی برای حفظ تعادل عرضه به ظرفیت سایر واحدهای فعال وابسته تر شده است. در چنین فضایی، هر واحدی که بتواند با حداکثر توان به تولید ادامه دهد، در عمل در حال ایفای نقشی فراتر از مسئولیت بنگاهی و در راستای حفظ تعادل بازار فولاد کشور است.فولاد هرمزگان از واحدهایی است که می تواند در این زمینه نقش آفرینی پررنگی داشته اشد.
موضوع مهم دیگر، هماهنگی میان شرکت‌های بالادستی و پایین‌دستی زنجیره فولاد است. تجربه کشورهای بزرگ فولادساز جهان نشان می دهد موفقیت این صنعت زمانی حاصل می شود که حلقه‌های مختلف زنجیره از معدن تا محصول نهایی به صورت یکپارچه عمل کنند. در ایران نیز شرکت های بزرگ معدنی و فولادی مثل فولاد هرمزگان طی سال های اخیر تلاش کرده اند با توسعه ظرفیت های تولید، از ایجاد شکاف در زنجیره جلوگیری کنند. در این میان، واحدهای اسلب ساز به عنوان حلقه واسط میان فولاد خام و صنایع نورد، نقش تعیین‌کننده ای در موفقیت این راهبرد دارند.
در نهایت، آنچه امروز برای صنعت فولاد ایران اهمیت دارد تنها افزایش تولید نیست بلکه حفظ پایداری زنجیره ارزش، تأمین نیاز صنایع داخلی، حمایت از صادرات غیرنفتی و همراهی با سیاست های کلان اقتصادی کشور است. در این چارچوب، استفاده کامل از ظرفیت واحدهای راهبردی تولید اسلب در جنوب کشور را می توان بخشی از راهبرد ملی حفظ تولید و تقویت تاب آوری صنعتی دانست؛ راهبردی که آثار آن نه تنها در بازار فولاد بلکه در کل اقتصاد کشور قابل مشاهده خواهد بود.
