درخصوص کنترل، مدیریت و کاهش هزینه‌ها، چه اقداماتی در فولاد مبارکه در حال انجام است؟
طرحی که در حال حاضر در سازمان اجرا می‌شود، بر افزایش بهره‌وری از طریق کاهش هزینه‌ها تمرکز دارد و برای آن یک نظام پاداش نیز تعریف شده است. پیش از این، مدل مشخص و مستقلی برای تشویق کاهش هزینه‌ها وجود نداشت و اغلب پاداش‌ها بر پایه افزایش تولید، بهبود عملکرد مدیریتی یا مشارکت در پروژه‌های تحولی پرداخت می‌شد. به همین دلیل، فرایندی طراحی کردیم که نخستین گام آن، اخذ مجوز هیئت‌مدیره محترم برای استقرار نظام پاداش مبتنی بر صرفه‌جویی بود.
در ادامه، مجموعه‌ای از گزارش‌های تصمیم‌ساز برای مدیران نواحی تهیه شد. شاخص‌های مشخصی تعریف کردیم و گزارش‌های بهای تمام‌شده مقایسه‌ای را بر اساس مقادیر مصرف و هزینه‌ها تدوین کردیم. با تحلیل حساسیت و مقایسه الگوهای مصرف، اولویت‌های بهره‌وری به مدیران ارائه شد. هدف اصلی این مدل، جلب مشارکت کارکنان و تخصیص بخشی از صرفه‌جویی محقق‌شده به آن‌هاست؛ موضوعی که این طرح را متمایز می‌کند.
آیا کاهش هزینه‌ها به‌طور دقیق رصد می‌شود تا مشخص شود که به افزایش بهره‌وری منجر شده است؟
بله. یک مدل جامع پایش هزینه‌ها را مستقر کرده‌ایم. در فاز نخست، تمام مراکز تولیدی تحت رصد قرار گرفته‌اند و در مراحل بعد، خدمات فنی، پشتیبانی و واحدهای ستادی نیز وارد طرح می‌شوند. هزینه‌ها با استانداردهای مشخص مقایسه می‌شوند و در صورت تحقق صرفه‌جویی، در سال اول بخشی از آن به همکاران تخصیص می‌یابد.
مهم‌ترین چالش شما در یکپارچه‌سازی داده‌های هزینه‌ای از واحدهای مختلف چیست؟
بزرگ‌ترین چالش، تفاوت روش‌های ثبت هزینه و سطح دقت داده‌ها در واحدهای مختلف است. برای حل این موضوع، یک زبان مشترک برای ثبت هزینه‌ها تعریف کردیم و زنجیره داده را از سطح عملیات تا محصول هماهنگ ساختیم تا بهای تمام‌شده بر مبنای اطلاعات منسجم و قابل‌اتکا محاسبه شود.
با توجه به نوسانات نرخ ارز و قیمت مواد اولیه، سیستم هزینه‌یابی استاندارد شما چه میزان انعطاف‌پذیر است؟
برای این شرایط، سناریوهای متفاوتی تعریف کرده‌ایم. نرخ‌ها به‌صورت دوره‌ای بازنگری می‌شوند و انحرافات قیمتی جداگانه تحلیل می‌گردند. در گذشته، سیستم هزینه‌یابی استاندارد سالانه اجرا می‌شد، اما اکنون با توجه به شرایط اقتصادی، اجرای آن به‌صورت فصلی انجام می‌شود. این کار انرژی زیادی می‌طلبد، اما همکاری واحدهای مرتبط، نقش مهمی در انجام آن داشته است.
از سوی دیگر، حسابداری صنعتی در تصمیم‌های کلان سازمان جایگاه مهمی دارد، از تحلیل ظرفیت تولید و چرخه عمر تجهیزات تا ارزیابی اثر پروژه‌ها بر بهای تمام‌شده. بدین منظور پروژه‌های بودجه جامع و ارزیابی دارایی‌های ثابت پس از بهره‌برداری نیز در دستور کار قرار گرفته است.
چگونه بین استانداردهای جهانی حسابداری صنعتی و شرایط خاص صنعت فولاد در ایران تعادل ایجاد می‌کنید؟
رویکرد ما این است که چارچوب‌های مفهومی را از استانداردهای بین‌المللی اخذ و سپس آن را متناسب با شرایط بومی اجرا کنیم. برای مثال، موضوع حسابداری پایداری را با توجه به واقعیت‌های زیرساختی و انرژی کشور تطبیق دادیم تا هم قابل‌اجرا باشد و هم کارکرد واقعی داشته باشد.
نقش واحد شما در پایش شاخص‌های کلیدی عملکرد، به‌ویژه بهره‌وری مواد و انرژی چیست؟
همان‌طور که گفته می‌شود، چیزی را می‌توان مدیریت کرد که قابل اندازه‌گیری باشد. حسابداری صنعتی نقش محوری در اندازه‌گیری و پایش هزینه‌های کل سازمان دارد و با همه واحدها ارتباط دوسویه برقرار می‌کند. تنها زمانی می‌توان هزینه‌ها را مدیریت کرد که ابتدا به‌صورت دقیق و نظام‌مند اندازه‌گیری شده باشند.
آیا از ابزارهای هوش مصنوعی و تحلیل داده در گزارش‌دهی هزینه‌ها استفاده می‌کنید؟
بله، استفاده از تحلیل داده و ابزارهای هوشمند را آغاز کرده‌ایم و داشبوردهای متعددی طراحی شده است. از این ابزارها برای پیش‌بینی انحرافات هزینه، شناسایی نقاط پرمصرف و افزایش دقت تحلیل‌ها بهره می‌بریم تا به سمت هزینه‌یابی هوشمند و پیش‌نگر حرکت کنیم.
هزینه‌های ناشی از ضایعات و خروج از کیفیت چگونه شناسایی و به واحدها منعکس می‌شود؟
این هزینه‌ها به‌صورت جداگانه ثبت و تا سطح خطوط اصلی ردیابی می‌شوند. سپس اثر آن‌ها بر بهای تمام‌شده محاسبه و گزارش شفاف به واحد مربوطه ارائه می‌شود. در نهایت، نتایج در قالب شاخص‌های مدیریتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
نقش گزارش‌های هزینه‌ای در ارزیابی عملکرد مدیران ارشد و پروژه‌های بلندمدت چیست؟
مسئولیت اصلی ما ارائه گزارش‌های تحلیلی و شفاف به مدیریت ارشد است. هدف، ارائه صرف عدد نیست؛ بلکه تحلیل انحرافات، بیان پیام مدیریتی و ایجاد مبنای تصمیم‌گیری برای پروژه‌ها و برنامه‌های بلندمدت است.
اولویت شما در آموزش و توسعه تیم حسابداری صنعتی چیست؟
تمرکز اصلی بر تقویت مهارت تحلیل داده‌ها و تسلط بر ابزارهای دیجیتال است. همکاران دوره‌های هوش تجاری را گذرانده‌اند و در کنار آن، آشنایی آن‌ها با فرایند تولید نیز به‌طور جدی تقویت شده تا نقش مشاور عملکردی برای مدیریت را ایفا کنند، نه‌فقط ثبت‌کننده هزینه.
سخن پایانی؟
اجرای این مدل، علاوه بر کنترل هزینه‌ها، به هم‌افزایی کارکنان و سازمان منجر می‌شود و زمینه‌ساز استقرار یک نظام بهره‌وری پایدار و داده‌محور در فولاد مبارکه است.
در این مسیر، از حمایت‌ها و همراهی‌های مدیرعامل شرکت که موضوع کاهش هزینه را به جدیت تمام پیگیری کردند و معاون اقتصادی و مالی که رهنمودها و حمایت‌های بی‌دریغشان، دشواری‌های مسیر را هموار کرد قدردانی و تشکر ویژه می‌کنم. در شرایط فعلی که هزینه‌ها با سرعت افزایش می‌یابند، موفقیت این طرح نیازمند همکاری مستمر همه بخش‌هاست. این مدل، رابطه‌ای مبتنی بر منافع مشترک میان کارکنان و سازمان ایجاد می‌کند و امیدواریم به تثبیت فرهنگ مدیریت هزینه و بهره‌وری پایدار منجر شود.
