ترجمه و تنظیم: احسان رنجبران_ پایگاه خبری «معدن نامه»: میراث زیستمحیطی «پروژه منهتن»؛ برنامهای که ایالات متحده در دوران جنگ جهانی دوم برای توسعه توانمندیهای هستهای پیش از رقبا آغاز کرد، هنوز هم در سراسر آمریکا احساس میشود.
دهههاست که هزاران محل مرتبط با پسماند معادن اورانیوم رهاشده همچنان آلوده ماندهاند که صدها مورد از آنها در محدوده یا نزدیکی سرزمینهای قبیلهای ناواهو قرار دارند، بدون آنکه مسیر قانونی روشنی برای پاکسازی آنها وجود داشته باشد.
کمیسیون مقررات هستهای آمریکا (NRC) در ۳۰ سپتامبر مجوزی برای شرکت DISA Technologies در ایالت وایومینگ صادر کرد که به آن اجازه میدهد سایتهای متروک استخراج اورانیوم در غرب آمریکا را پاکسازی کرده و اورانیوم بازیافتی را برای تولید انرژی داخلی به کار گیرد که این نخستین مجوز از نوع خود در تاریخ این کمیسیون است.
اورانیوم منبعی حیاتی برای تأمین برق پایه و تولید انرژی هستهای محسوب میشود. آمریکا سالانه حدود ۳۲ میلیون پوند اورانیوم برای نیروگاههای فعال خود نیاز دارد. طبق دادههای اداره اطلاعات انرژی آمریکا، در سال ۲۰۲۴ این کشور ۵۰ میلیون پوند اورانیوم خریداری کرد اما تنها ۶۷۷ هزار پوند از آن را در داخل تولید کرد. در حال حاضر روسیه حدود یکچهارم اورانیوم غنیشده مورد نیاز ۹۴ راکتور هستهای آمریکا را تأمین میکند که این راکتورها حدود یکپنجم برق کشور را تولید میکنند.
ماه گذشته کریس رایت وزیر انرژی آمریکا خواستار تقویت ذخایر راهبردی اورانیوم برای کاهش وابستگی به روسیه و تقویت چشمانداز درازمدت انرژی هستهای شد. این اقدام به تعبیر برخی تحلیلگران، نشانهای از آغاز «پروژه منهتن ۲» است.
مسیر جدید پاکسازی
شرکت DISA اعلام کرده است که مجوز جدید میتواند راه را برای بازیابی صدها میلیون پوند ماده اورانیومدار از تودههای پسماند قدیمی هموار کند که میتوان این منابع را تحت نظارت فدرال، بهطور ایمن استخراج کرد و همزمان خطرات زیستمحیطی برجایمانده از دوران جنگ سرد را برطرف کرد.
فناوری این شرکت تنها فناوری تأییدشده برای پالایش این نوع معادن اورانیوم رهاشده است.
گریسون باکینگهام مدیرعامل DISA در گفتوگویی با Mining.com گفت: سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا تخمین میزند حدود ۱۵ هزار مکان مرتبط با پسماند معادن اورانیوم متروک در غرب کشور وجود دارد. مسئولیت اصلی آنها در اصل با دولت فدرال و کمیسیون انرژی اتمی که امروز وزارت انرژی نام دارد بوده است. در دوران جنگ سرد، دولت بهشدت استخراج اورانیوم را تشویق میکرد و دهها معدن کوچک خانوادگی شکل گرفت، در حالی که هیچ مقرراتی برای کنترل وجود نداشت تا وقتی که قانون انرژی اتمی ۱۹۵۴ و سپس مقررات ۱۹۸۳ وضع شدند. هیچکدام از این سایتها ضمانت مالی یا بیمهای نداشتند.
وی افزود: این وضعیت باعث شد موجی از استخراج بیبرنامه آغاز شود و پس از فروکش کردن تقاضا، بسیاری از شرکتها ورشکست شدند و پسماندهای بیارزش در محل باقی ماندند. دو دهه پیش تازه متوجه شدیم که ماندن این مواد روی زمین چه اثرات مخربی دارد. اورانیوم اکسید شده وارد منابع آب میشود و ذرات غبار به نواحی مسکونی میرسند. در حال حاضر بیش از ۵۲۳ سایت سوپرفاند (مناطق با آلودگی شدید) در قلمرو ناواهو شناسایی شدهاند.
همکاری با ملت ناواهو
باکینگهام در ادامه افزود: شرکت DISA بیش از پنج سال است با ملت ناواهو همکاری دارد و قراردادی برای پاکسازی نخستین سایت در سرزمین ناواهو امضا شده است. در سال ۲۰۲۲ نیز با حمایت سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا مطالعهای آزمایشی روی سه سایت انجام شده است.
وی تأکید کرد: میلیاردها دلار بودجه برای این کار بیش از یک دهه در حسابها مانده بود، زیرا تا امروز تنها گزینههای ممکن دفن پسماند در محل یا انتقال کامل آن به خارج از منطقه بود که دومی بسیار پرهزینه است. ناواهوها نمیخواهند این مواد سمی در زمینشان دفن شوند، بلکه میخواهند از سرزمینشان خارج شوند. ما قصد داریم اورانیوم را بازیافت کنیم و در خدمت تولید انرژی قرار دهیم.
حمایت سناتور وایومینگ
ابتکار DISA و مجوز کمیسیون NRC با حمایت سینتیا لامیس سناتور وایومینگ، همراه بوده است. او در بیانیهای نوشت: روند سریع صدور مجوز نشان میدهد اگر شرکتهای نوآور از سوی نهادهای فدرال پشتیبانی شوند، میتوان چهارچوبهایی نو ایجاد کرد که ایمنی و کارایی را همزمان تضمین کند. من مفتخرم که وایومینگ با DISA پیشگام این مسیر است. معادن رهاشده همچنان سلامت خانوادهها و زمین در ایالات غربی و سرزمینهای بومی را تهدید میکنند. این مجوز گامی حیاتی برای آغاز پاکسازی و همچنین بازیابی مواد ارزشمند است.
دیدگاه ملت ناواهو
بین سالهای ۱۹۴۴ تا ۱۹۸۶، شرکتهای معدنی نزدیک به ۴ میلیون تن اورانیوم از سرزمینهای ناواهو استخراج کردند و اثرات آن هنوز باقی است. کارگران بومی در آن دوران بدون آگاهی از خطرات پرتوگیری در معادن کار میکردند.
امروز سرزمین ناواهو که بخشهایی از ایالتهای آریزونا، نیومکزیکو و یوتا را دربر میگیرد، با صدها معدن اورانیوم رهاشده احاطه شده که در زمان رقابت تسلیحاتی آمریکا و شوروی فعال بودند و پسماندهای سمی را در خاک باقی گذاشتند.
استیون بی.اتسیتی مدیر اجرایی سازمان حفاظت محیط زیست ملت ناواهو در گفتوگو با Mining.com تأیید کرد: ملت ناواهو از این ابتکار پشتیبانی میکند.
او که شاهد جلسه استماع کنگره در سال ۲۰۰۷ نیز بوده، سالهاست با کمیسیون NRC برای صدور مجوز فناوریهای نو در حوزه پاکسازی پسماندهای معدنی همکاری دارد.
اتسیتی گفت هدف آنها طبقهبندی دوباره این سایتها به عنوان «زمینهای قهوهای» (Brownfields) است که آلودگی این مناطق قابل کاهش و زمین قابل بازسازی است.
او در همین رابطه گفت: ما ۴۰ سال است به دنبال فناوری مناسب برای این سایتها هستیم، اما هنوز حتی یک بیل خاک جابهجا نکردهایم. اکنون میخواهیم فلزات سنگین را از سنگ میزبان جدا کنیم و دو جریان پسماند مجزا ایجاد کنیم تا بتوانیم آنها را مدیریت کنیم. نتایج اولیه فناوری جدید امیدوارکننده بوده، اما باید در مقیاس صنعتی آزمایش و تحت نظارت قانونی اجرا شود. ما آمادهایم تا آزمایشها را در مقیاس بزرگتر آغاز کنیم، یعنی به جای کار بر روی چندین پوند، چندین تُن پسماند را مورد آزمایش قرار دهیم. همچنین نیازمند ایجاد یک محل دائمی برای دفن پسماند کمسطح در نزدیکی جوامعمان هستیم.
اتسیتی در پایان تأکید کرد: جوامع ما میخواهند این مواد از زمینشان خارج شود. ما این خواسته را به اطلاع داگ برگام وزیر کشور نیز رساندهایم و امیدواریم دولت فدرال با ما همکاری کند.
منبع خبر «احسان رنجبران» است و معدننامه در قبال محتوای آن هیچ مسئولیتی ندارد. چنانچه محتوا را شایسته تذکر میدانید، خواهشمند است کد ( 110387 ) را همراه با ذکر موضوع به شماره 0989121302339 پیامک بفرمایید. با استناد به ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲/۱۰/۱۷ مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه معدننامه مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.