ایران ۲۷.۳ تریلیون دلار ذخایر معدنی دارد؛ اکتشاف عمقی آغاز شد
به گزارش پایگاه خبری «معدن نامه»، محمود فاطمی عقدا معاون وزیر و رئیس سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور با حضور در برنامه صف اول شبکه خبر با بیان اینکه سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور یک سازمان بزرگ حاکمیتی دارای راهبرد تولید داده‌های پایه علوم زمین برای امر اکتشاف است، افزود: شناسایی دارایی‌های معدنی با روش‌های نو و رقابت‌پذیر، تشکیل پایگاه داده‌های علوم زمین کشور به عنوان یک سازمان توسعه یافته با اعتبار و مرجعیت علمی در سطح جهانی، سازمانی تحول‌گرا در حوزه دیجیتال و همین‌طور حکمرانی مشارکتی در حوزه علوم زمین از وظایف این سازمان است.
رئیس سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور با بیان اینکه کشوری هستیم با یک درصد جمعیت جهان، اما هفت درصد ذخایر معدنی دنیا را در اختیار داریم، افزود: در رتبه پنجم از نظر داشتن منابع طبیعی و معدنی پس از کانادا، آمریکا، عربستان سعودی و ترکیه قرار داریم با ۲۷ و سه دهم تریلیون دلار و در صورتی که از این ذخایر معدنی فقط پنج درصد آن را بخواهیم برنامه‌ریزی و برایش ارزش افزوده ایجاد کنیم، حدود یک و چهار دهم تریلیون دلار ارزش آن خواهد بود.
به گفته فاطمی عقدا در حال حاضر ارزش ذخایر معدنی که به طور قطعی شناسایی شده‌اند هشت دهم تریلیون دلار است و مابقی شش دهم تریلیون دلار ذخایر معدنی احتمالی ماست و ارزش ذخایری که در ۱۰ سال گذشته توسط این سازمان کشف شده‌اند حدود پنجاه میلیارد دلار یا حدود سه و نیم درصد از ارزش ذخایر معدنی کشور است.
معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت با بیان اینکه ایران از نظر زمین‌شناسی و ساختار‌های زمین‌شناسی بسیار ویژه است به همین دلیل در اکثر عناصر استراتژیک مثل طلا، آهن، سرب و روی، نقره، مس و منگنز جایگاه خاص دارد، افزود: رتبه‌های عناصر استراتژیک کشورمان زیر رتبه ۱۰ جهانی است، به همین دلیل این سازمانی وظیفه بسیار سنگین حاکمیتی دارد؛ آن هم تولید داده‌های پایه علوم زمین و پی‌جویی‌های اکتشافی اولیه برای این که بتواند ظرفیت‌های بالقوه را تشخیص و گزارش دهد و آنها را به دست سرمایه‌گذاران چه بخش دولتی، چه بخش خصوصی بسپارد.
وی به سخنان رهبر شهید امت مبنی بر اینکه بار‌ها و بار‌ها در بیانیه گام دوم انقلاب به‌خصوص تأکید گذر از اقتصاد نفت به سمت اقتصاد معدن‌محور اشاره کرد و گفت: سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور بنا به این امر بسیار مهم برنامه‌ریزی کرده است که در مدت بسیار کوتاه بتواند گستره کشور را تعیین تکلیف کند، زیرا دارای کشور پهناوری هستیم، این سازمان در طی عمر ۶۷ ساله خود بیش از صد‌ها پروژه زمین‌شناسی و معدنی را انجام داده، تمام معادن بزرگی که امروز در کشور فعال هستند و صنایع معدنی بزرگی در کشور شکل گرفتند، نتیجه زحمات تلاشگران در این سازمان است.
به گفته رئیس سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور از سال ۱۴۰۰ طی توافق سه‌جانبه‌ای که بین سازمان زمین‌شناسی کشور، معاونت معدنی وزارت صمت و شرکت ایمیدرو شکل گرفت، برای تسریع در شناسایی ظرفیت‌های معدنی کشور یک توافق سه‌جانبه شکل گرفته که بر اساس آن، در نقاطی که داده‌های قبلی بیانگر ظرفیت ذخایر معدنی بودند، طرحی با عنوان طرح تحول تعریف شد؛ در این طرح تحول زمین‌شناسی در قدم اول حدود ۲۴ بلوک یا منطقه مدنظر قرار گرفته است.
فاطمی عقدا با اشاره به اینکه در مرحله اول توافق سه جانبه، ۴۲۰ برگه زمین‌شناسی در مقیاس یک پنجاه‌هزار، که هر نقشه بالغ بر ۶۰۰ هزار کیلومتر وسعت دارد و هر کدام از این نقشه‌ها در سه لایه تهیه شده‌اند، افزود: نقشه زمین شناسی، ژئو‌شیمی و نقشه زمین‌شناسی اقتصادی و ژئوفیزیک هوا، یکی از ضعف‌های بخش اکتشاف است، زیرا که اکتشاف ما سطحی است، هنوز اکتشاف عمقی در کشور انجام نداده‌ایم، این طرح با نگاه به تغییر در دیدگاه اکتشافی از سطحی به عمقی است که بتوانیم در اعماق ببینیم چه خبر است.
معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت با بیان اینکه بر اساس بررسی‌های صورت گرفته و برداشت‌های ژئوفیزیک هوایی، قطعاً وضعیت ذخایر معدنی کشور در عمق بسیار عالی است، ادامه داد: در حال حاضر از این ۴۲۰ برگه در سه لایه، ۱۲۶۰ برگه بدست آمده که تقریباً نیمی از آنها انجام شده و در پایان کار هستند و نیمی دیگر طی امسال تا سال آینده برنامه‌ریزی شده که بتوانیم این بخش اکتشافی کشور را به اتمام برسانیم و در بعضی از بلوک‌هاف نتایج اولیه به دست آورده‌ایم که نتایج واقعاً امیدوارکننده است.
وی درباره طرح تحول زمین شناسی که با هدف حذف موازی کاری‌ها از سال ۱۴۰۰ اتفاق افتاده است، افزود: طرح تحول برای کاهش ریسک معدن‌کاری و حوزه اکتشاف است، چون بیشترین ریسک معدن را در مرحله اکتشاف و پی‌جویی مقدماتی و تولید داده‌های پایه داریم که شاید وزن ریالی آن در این مرحله چیزی حدود ۴۴ درصد است، اما ریسک این مرحله بالای ۶۷ درصد است به همین دلیل با این ریسک زیاد قطعاً بخش خصوصی نمی‌پذیرد و برای این که بخش خصوصی جذب این بازار و صنعت شود، چاره‌ای جز اینکه دولت در این حوزه سرمایه گذاری کند، وجود ندارد.
رئیس سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور راهکار دیگر برای سرمایه گذاری بدون ریسک بخش خصوصی در حوزه اکتشافات معدنی، گفت: بعد از این که اکتشافات انجام و نقشه‌ها تکمیل شد از طریق معاونت معدنی وزارت خانه، مزایده عمومی برای واگذاری به بازار و بخش خصوصی برگزار می‌شود؛ در حال حاضر در آذربایجان شرقی، غربی، کردستان، زنجان، مرکزی، قم، یزد، اصفهان و کرمان سرمایه گذاری صورت گرفته و مرحله بعدی در سایر استان‌ها اقدام می‌شود.
به گفته فاطمی عقدا تا پایان برنامه هفتم پیشرفت تعیین تکلیف شده است تا بر گستره وسیعی از کشور در حوزه اکتشافات عمقی معدنی سرمایه گذاری شود این در حالی است که برای اولین بار سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی در کنار اکتشافات انجام داده، از روش‌های نوین بهره گیری می‌کند در حال حاضر دو دستگاه در اختیار سازمان قرار دارد و سه دستگاه دیگر نیز خریداری شده است که امیدواریم هر چه زودتر در اختیار سازمان برای اکتشافات عمقی قرار گیرد.
وی افزود: دستگاه جدید اکتشافات عمقی تا عمق ۶۰-۷۰ کیلومتری را برداشت و نشان می‌دهد همچنین می‌توان پوسته زمین در ایران را مطالعه کرد، زیرا اطلاعات دقیقی از آن نداریم، در بلوک‌های ۵۰ در ۵۰ کیلومتر، هزار نقطه برنامه ریزی و اجرا شده است، همزمان ژئوفیزیک هوایی در دست اقدام داریم و تا پایان برنامه هفتم پیشرفت قرار است دو میلیون کیلومتر خطی برداشت کنیم البته توان محدود است به همین دلیل باید به بهره گیری از توان بخش خصوصی در این حوزه سرعت بدهیم.
رئیس سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور درباره کاهش مخاطرات زمین شناسی در کشور، گفت: کشوری هستیم که به شدت مستعد بروز مخاطرات طبیعی اعم از زلزله، سیل، فرونشست، رانش و امثال این ها، حدود ۹۷ درصد شهر‌ها و روستا‌های ایران در معرض خطر زمین لرزه‌اند، تقریبا گستره کشور مستعد سیل خیزی است و اکثر نقاط کشور درگیر هستند و عامل اصلی آن تغییر کاربری‌ها و نداشتن برخورد مناسب با زمین است.
وی با اشاره به اینکه موضوع فرونشست زمین در بیش از ۳۰۰ دشت اصلی کشور که از سال ۱۴۰۳ با آن درگیر هستیم به عنوان یک پدیده بسیار مخرب و قابل توجه در کلان شهرهاست، ادامه داد: فرونشست عدم مدیریت منابع آب زیرزمینی و برداشت بی رویه از این منابع آبی است، قطعا تنها کاری که می‌توان انجام داد مدیریت مناسب، بهره برداری بهینه از منابع آبی زیرزمینی است.
