نگاهی به زنجیره معدن در تابستان ۱۴۰۴؛ کاهش ذخایر معدنی و افزایش انباشت موجودی فلزات

مهسا نیکدل_ پایگاه خبری «معدن نامه»: گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس از «پایش بخش حقیقی اقتصاد ایران در تابستان ۱۴۰۴» نشان می‌دهد در این فصل بخش معدن کشور در حالی با کاهش قابل توجه موجودی انبار مواجه شده که صنایع فلزی و بخشی از صنایع بزرگ بورسی به سمت افزایش سطح انبارها حرکت کرده‌اند که این موضوع می‌تواند نشانه‌ای از تغییر شرایط تولید، فروش و تقاضا در زنجیره معدن و صنایع معدنی درد سال گذشته باشد.

بر اساس این گزارش، شاخص موجودی انبار بخش معدن در تابستان ۱۴۰۴ به عدد ۹۲ رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته کاهش ۲۳.۸ درصدی را ثبت کرده است. این افت قابل توجه در حالی رخ داده که شاخص موجودی انبار کل صنعت در همین دوره با رشد ۲.۸ درصدی همراه بوده و به عدد ۱۴۴.۶ رسیده است.

مرکز پژوهش‌های مجلس در این گزارش تأکید کرده که شاخص موجودی انبار یکی از مهم‌ترین نماگرهای پیش‌نگر برای ارزیابی وضعیت تولید و تقاضا در اقتصاد به ویژه در بخش صنعت و معدن محسوب می‌شود. داده‌های این شاخص بر پایه اطلاعات مالی شرکت‌های بورسی استخراج شده و به دلیل همبستگی بالا با وضعیت واقعی تولید کشور، می‌تواند تصویر نسبتاً دقیقی از شرایط جاری اقتصاد ارائه دهد.

کاهش موجودی انبار معدن نشانه رونق فروش است یا افت تولید؟

بررسی روند شاخص موجودی انبار معدن نشان می‌دهد علاوه بر کاهش سالانه، این شاخص نسبت به بهار ۱۴۰۴ نیز افت داشته است. همچنین شاخص تعدیل‌شده فصلی طی یک سال گذشته روند نزولی ملایمی را نشان می‌دهد که فاصله زیادی با سقف تاریخی ثبت‌شده در سال ۱۴۰۱ دارد.

کاهش موجودی انبار در بخش معدن می‌تواند ناشی از دو عامل متفاوت باشد، یا فروش محصولات معدنی و مواد اولیه افزایش یافته و بنگاه‌ها موفق به تخلیه انبارها شده‌اند یا آنکه افت تولید و کاهش استخراج موجب کاهش سطح ذخایر انبار شده است. در نهایت تحلیل دقیق‌تر این وضعیت نیازمند بررسی همزمان شاخص‌های تولید، صادرات و فروش شرکت‌های معدنی است.

کاهش نسبت موجودی انبار به فروش در معدن

یکی دیگر از شاخص‌های مهم مورد بررسی، نسبت موجودی انبار به فروش است. طبق گزارش مرکز پژوهش‌ها، این نسبت در بخش معدن طی تابستان ۱۴۰۴ به ۰.۴۶ رسیده که نسبت به فصل مشابه سال قبل کاهش داشته و همچنین ۰.۰۳ واحد کمتر از بهار سال ۱۴۰۴ است.

به بیان دیگر، شرکت‌های معدنی معادل حدود ۴۶ درصد میزان فروش خود را به صورت موجودی انبار نگهداری کرده‌اند. بررسی روند دو سال اخیر نیز نشان می‌دهد نسبت موجودی انبار به فروش در بخش معدن همواره پایین‌تر از متوسط دوره ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۳ قرار داشته و روندی نزولی را تجربه کرده است.

این موضوع از نگاه فعالان معدنی می‌تواند بیانگر افزایش فشار نقدینگی بر بنگاه‌ها، تلاش برای فروش سریع‌تر محصولات و یا کاهش ظرفیت نگهداری موجودی در شرایط رکودی بازار باشد.

رشد موجودی انبار در صنعت فلزات پایه

در مقابل افت موجودی انبار معدن، صنعت فلزات پایه عملکرد متفاوتی را ثبت کرده است. بر اساس این گزارش، شاخص موجودی انبار فلزات پایه در تابستان ۱۴۰۴ به ۱۳۰.۵ رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته رشد ۱۳.۷ درصدی داشته است.

همچنین نسبت موجودی انبار به فروش در این صنعت با افزایش ۰.۱۳ واحدی به ۰.۵۹ رسیده است که نشان می‌دهد بنگاه‌های فعال در زنجیره فلزات پایه، سهم بیشتری از تولیدات خود را در انبار نگهداری می‌کنند.

مرکز پژوهش‌های مجلس با اشاره به روند تاریخی این شاخص اعلام کرده که اگرچه از پایان سال ۱۴۰۰ روند کلی موجودی انبار فلزات پایه نزولی بوده، اما از ابتدای سال ۱۴۰۴ نشانه‌هایی از بازگشت روند افزایشی مشاهده می‌شود.