کیمکس؛ جایی که وزن واقعی معدن ایران دیده می‌شود
رفسنجان در دهمین دوره نمایشگاه معدن کرمان فقط میزبان غرفه‌ها نیست و میزبان بخشی از بزرگ‌ترین بازیگران مس، سنگ آهن و فولاد ایران است و فرصتی کم‌تکرار برای پیوند سرمایه، فناوری، تولید و بازار محسوب می‌شود.
اهمیت یک نمایشگاه را نمی‌شود تنها با مساحت سالن‌ها، تعداد غرفه‌ها یا شمار بازدیدکنندگان فهمید، بلکه باید دید چه کسانی در آن حاضرند، این حضور در کدام جغرافیا اتفاق می‌افتد و چه ظرفیت‌هایی در حاشیه همین چند روز به یکدیگر متصل می‌شوند.
دهمین نمایشگاه بین‌المللی معدن، صنایع معدنی، ماشین‌آلات راه‌سازی و تجهیزات وابسته کرمان (کیمکس ۲۰۲۶) یک نمایشگاه معمولی نیست. برگزاری کیمکس از ۲۲ تا ۲۵ مهرماه در شهر رفسنجان را می‌شود به‌مثابه بردن یک رویداد تخصصی در دل یکی از مهم‌ترین مناطق معدنی و صنایع مرتبط با آن در ایران در نظر گرفت که با نام‌هایی چون سرچشمه، گل‌گهر، گهرزمین، سیرجان و مجموعه بزرگی از صنایع وابسته به مس، سنگ آهن و فولاد گره خورده است.
کرمان برای اثبات اهمیت معدنی خود نیازی به تبلیغ ندارد و داده‌ها به‌اندازه کافی گویا هستند. کرمان یکی از اصلی‌ترین مراکز ذخایر معدنی کشور است و در سال‌های اخیر بخش بزرگی از ظرفیت کنسانتره، گندله، آهن اسفنجی و فولاد کشور نیز در همین استان شکل گرفته است. آمار منتشرشده در سال ۱۴۰۴ نیز نشان می‌دهد کرمان در صدر استخراج سنگ آهن کشور قرار دارد، بنابراین وقتی نمایشگاه معدن در چنین منطقه‌ای برگزار می‌شود، نمایشگاه از صنعت فاصله ندارد و در متن صنعت برپا شده است.
وقتی نام شرکت‌ها، وزن نمایشگاه را تعیین می‌کند
در فهرست رسمی کیمکس ۲۰۲۶، ۶۶ شرکت و مجموعه حضور دارند. این عدد البته به‌تنهایی اهمیت نمایشگاه را توضیح نمی‌دهد و آنچه مهم‌تر است ترکیب این فهرست است. شرکت معدنی و صنعتی گل‌گهر، معدنی و صنعتی گهرزمین، شرکت ملی صنایع مس ایران، جهان فولاد سیرجان، توسعه آهن و فولاد، فولاد مشیز بردسیر، سرمایه‌گذاری مس سرچشمه و مجموعه‌ای از شرکت‌های بزرگ تولیدی در کنار سازندگان ماشین‌آلات، قطعه‌سازان، شرکت‌های مهندسی، تأمین‌کنندگان و شرکت‌های دانش‌بنیان در این دوره حضور دارند.
این‌ها نام‌های معمولی در اقتصاد معدن ایران نیستند. گل‌گهر در منابع صنعتی به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده کنسانتره و گندله کشور شناخته می‌شود، گهرزمین در جمع تولیدکنندگان بزرگ کنسانتره و گندله قرار دارد، شرکت ملی صنایع مس ایران بزرگ‌ترین تولیدکننده مس کشور است و جهان فولاد سیرجان نیز با توسعه ظرفیت احیای مستقیم، در زمره چند تولیدکننده بزرگ آهن اسفنجی ایران قرار گرفته است. پس در کیمکس، وزن نمایشگاه را نباید فقط با تعداد غرفه‌ها سنجید و باید وزن اقتصادی و صنعتی شرکت‌هایی را دید که پشت این غرفه‌ها ایستاده‌اند.
وقتی تعدادی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان کشور در زنجیره مس، سنگ آهن و فولاد در کنار تأمین‌کنندگان، سازندگان، پیمانکاران و صاحبان فناوری قرار می‌گیرند، فرصتی شکل می‌گیرد که نمی‌توان به‌آسانی از کنار آن گذشت. شاید برای یک سازنده دستیابی مستقیم به مدیران چند شرکت بزرگ در شرایط عادی مستلزم هفته‌ها مکاتبه و رفت‌وآمد باشد. برای یک شرکت دانش‌بنیان معرفی یک راه‌حل صنعتی به مصرف‌کننده واقعی فناوری همیشه ساده نیست و برای مدیر خرید یا فنی یک مجموعه بزرگ نیز یافتن چند تأمین‌کننده بالقوه در یک بازه زمانی کوتاه، ارزش اقتصادی مشخصی دارد. نمایشگاه دقیقاً همین فاصله‌ها را کوتاه می‌کند.
درباره برخی نمایشگاه‌ها می‌توان گفت که می‌توانند روزی به محل ملاقات صنعت تبدیل شوند. درباره کیمکس، پس از ده دوره باید با فعل دقیق‌تری سخن گفت. کیمکس امروز به یکی از قرارهای شناخته‌شده سالانه بخشی از معدن و صنایع معدنی ایران تبدیل شده است. این گزاره فقط محصول نگاه خوش‌بینانه به نمایشگاه نیست. بررسی فهرست رسمی دوره نهم در سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد بسیاری از همان بازیگران بزرگ در دوره گذشته نیز در نمایشگاه حضور داشته‌اند و اکنون بار دیگر در فهرست دوره دهم دیده می‌شوند. تداوم و تکرار حضور چنین شرکت‌هایی، دست‌کم یک پیام روشن دارد: این بنگاه‌ها برای حضور در این رویداد، ارزش حرفه‌ای و صنعتی قائل‌اند.
در گزارش‌های مربوط به ادوار گذشته نیز معرفی دستاوردهای صنعتی، ملاقات با تأمین‌کنندگان و مشتریان و ایجاد بستر همکاری میان شرکت‌ها به‌عنوان یکی از کارکردهای نمایشگاه ثبت شده است. برگزارکنندگان و مشارکت‌کنندگان دوره‌های گذشته نیز بر همین نقش ارتباطی و تجاری تأکید کرده‌اند.
این سابقه اهمیت دارد زیرا نشان می‌دهد جمله «نمایشگاه فقط ویترین نیست» درباره کیمکس قرار نیست صرفاً یک شعار تبلیغاتی باشد. مسیری که در دوره‌های قبل آغاز شده توانسته شرکت‌های بزرگ را برای دوره‌های بعد نیز به این رویداد بازگرداند.
کیمکس امروز جایی است که فناوری می‌تواند به مسئله واقعی معدن برسد، سازنده می‌تواند مشتری خود را پیدا کند، مدیر صنعتی می‌تواند تأمین‌کننده تازه‌ای بشناسد و سرمایه‌گذار می‌تواند با پروژه و فرصت جدید روبه‌رو شود.
طبیعی است که هیچ نمایشگاهی به‌تنهایی قرارداد و سرمایه‌گذاری را تضمین نمی‌کند اما یک نمایشگاه تخصصی موفق کاری می‌کند که احتمال شکل‌گیری این ارتباط‌ها افزایش یابد و هزینه رسیدن طرفین به یکدیگر کاهش پیدا کند. این همان ارزش اقتصادی پنهانی است که گاهی از آمار بازدیدکنندگان مهم‌تر است.
یک فرصت گران‌بها برای شرق و جنوب‌شرق ایران
اهمیت کیمکس فقط برای استان کرمان نیست. بخش مهمی از ظرفیت‌های معدن و صنایع معدنی ایران در پهنه مرکزی، شرقی و جنوب‌شرقی کشور قرار دارد. کرمان و یزد در سنگ آهن و زنجیره فولاد جایگاهی تعیین‌کننده دارند و خراسان نیز یکی از مناطق مهم معدنی کشور است. در چنین جغرافیایی، وجود یک نمایشگاه تخصصی قدرتمند می‌تواند برای صدها شرکت، معدن‌دار، پیمانکار، سازنده و فعال اقتصادی این مناطق، دسترسی به بازیگران اصلی بازار را بسیار ساده‌تر کند.
برای فعال صنعتی مستقر در شرق یا جنوب‌شرق کشور، کیمکس فقط مکانی برای قدم‌زدن میان غرفه‌ها نیست و یکی از گران‌بهاترین فرصت‌های سال برای دیدن بازار از نزدیک است. او می‌تواند در فاصله چند ساعت با مدیران شرکت‌های بزرگ صحبت کند، فناوری‌های تازه را ببیند، نیازهای شرکت‌های معدنی را بشنود، رقبای خود را بشناسد، با سازندگان دیگر وارد مذاکره شود و فرصت‌هایی را کشف کند که شاید در دفتر کار هرگز در برابر او قرار نگیرند.
از این زاویه از دست دادن کیمکس برای شرکتی که در این جغرافیا فعالیت می‌کند، فقط از دست دادن یک نمایشگاه نیست و ممکن است به معنای از دست دادن چندین ملاقات، سرنخ تجاری، ارتباط صنعتی و فرصت همکاری باشد که همه در یک مکان و در یک بازه چهارروزه گرد آمده‌اند.
دستاورد کرمان؛ فراتر از چهار روز میزبانی
برای استان کرمان نیز دستاورد اصلی کیمکس نباید صرفاً ورود چند هزار بازدیدکننده یا برگزاری مراسم افتتاحیه تلقی شود.
نخستین دستاورد، تثبیت جایگاه کرمان به‌عنوان محل گفت‌وگوی صنعت معدن ایران است. استانی که بخش بزرگی از تولید معدنی کشور در آن جریان دارد، منطقی است که میزبان یکی از رویدادهای جدی همین صنعت نیز باشد.
دستاورد دوم ایجاد امکان معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری استان به سرمایه‌گذاران و بنگاه‌های واقعی صنعت است. سرمایه‌گذاری زمانی جدی می‌شود که سرمایه‌گذار بتواند هم پروژه را ببیند، هم با مسئولان و مدیران آن صحبت کند و هم اکوسیستم صنعتی پیرامون پروژه را بشناسد. نمایشگاه می‌تواند این سه ضلع را به یکدیگر نزدیک کند.
دستاورد سوم تقویت زنجیره تأمین محلی است. در کنار شرکت‌های بزرگ تعداد زیادی شرکت کوچک و متوسط، قطعه‌ساز، پیمانکار و مجموعه فنی در استان فعالیت می‌کنند. هر بار که یکی از این شرکت‌ها بتواند از طریق نمایشگاه وارد زنجیره تأمین یک بنگاه بزرگ شود، منفعت نمایشگاه از سالن آن خارج شده و وارد اقتصاد واقعی استان شده است.
چهارمین دستاورد فرصت دیده‌شدن فناوری و توان مهندسی داخلی است. حضور شرکت‌های دانش‌بنیان و سازندگان در کنار مصرف‌کنندگان بزرگ تجهیزات، می‌تواند همان حلقه‌ای را ایجاد کند که سال‌ها درباره ضرورت آن صحبت شده است: ارتباط میان «مسئله صنعت» و «راه‌حل فناورانه» و پنجمین دستاورد، نزدیک‌شدن تصمیم‌گیر به واقعیت صنعت است. حضور مدیران عالی بخش معدن، مدیران شرکت‌های بزرگ و فعالان بخش خصوصی در یک محل، امکان طرح بی‌واسطه‌تر مسائل را فراهم می‌کند. این ارتباط اگر به‌درستی مورد استفاده قرار گیرد، ممکن است از ده‌ها مکاتبه اداری مؤثرتر باشد.
چهار روز نمایشگاه؛ اثری که باید ماه‌ها بماند
دهمین دوره کیمکس از ۲۲ تا ۲۵ مهرماه ۱۴۰۵ هر روز از ساعت ۱۰ تا ۱۶:۳۰ در سایت نمایشگاهی شرکت تعاونی تولیدکنندگان پسته رفسنجان برگزار می‌شود.
اما اهمیت واقعی این رویداد از روز ۲۵ مهر به بعد مشخص خواهد شد، زمانی که غرفه‌ها جمع شده‌اند اما تماس‌ها، مذاکرات، استعلام‌ها، جلسات فنی و همکاری‌هایی که در نمایشگاه آغاز شده‌اند ادامه پیدا می‌کنند.
تجربه ادوار گذشته و بازگشت دوباره بسیاری از شرکت‌های بزرگ نشان می‌دهد که کیمکس توانسته این کارکرد را برای بخشی از صنعت ایجاد کند. اکنون دوره دهم فرصتی برای تقویت همین مسیر است. کرمان معدن دارد، صنعت دارد، پروژه دارد، شرکت بزرگ دارد و مهم‌تر از همه، یک زنجیره واقعی از تولید تا فناوری و خدمات در آن شکل گرفته است. کیمکس نیز در طول سال‌های برگزاری خود توانسته در کنار این ظرفیت رشد کند و به قرار شناخته‌شده بخشی از فعالان این صنعت تبدیل شود. به همین دلیل امروز دیگر نباید گفت کیمکس می‌تواند به قرار سالانه معدن ایران تبدیل شود. کیمکس این جایگاه را ساخته است و شاید مهم‌ترین ویژگی دوره دهم همین باشد: برای چهار روز در رفسنجان، بخش قابل‌توجهی از وزن واقعی معدن، مس و فولاد ایران در فاصله چند قدم از یکدیگر قرار می‌گیرند؛ سرمایه در کنار پروژه، سازنده در کنار خریدار، فناوری در کنار معدن و مدیر در کنار مسئله. چنین فرصتی به‌ویژه در قلب یکی از مهم‌ترین پهنه‌های معدنی ایران، فرصتی نیست که بتوان به‌سادگی از کنار آن گذشت.
محمدرضا ابراهیمی
مدیرمسئول پایگاه خبری «معدن نامه»
