هشدار جدی درباره آینده معادن کشور؛ بحران انرژی و لجستیک در راه است
به گزارش پایگاه خبری «معدن نامه» بهادر احرامیان، عضو هیئت نمایندگان کمیسیون معدن اتاق ایران، با اشاره به ظرفیت کم‌نظیر معدنی کشور تأکید کرد که ایران با وجود در اختیار داشتن نزدیک به ۸ درصد ذخایر معدنی جهان، هنوز نتوانسته از این مزیت به‌طور کامل بهره‌برداری کند.
به گفته او، چالش‌هایی مانند ضعف فضای کسب‌وکار، ناهماهنگی در سیاست‌گذاری، مشکلات تأمین مالی، موانع لجستیکی و ابهام در مقررات، مسیر توسعه پایدار معدن‌کاری را دشوار کرده است؛ وضعیتی که در کنار بحران انرژی و بحث خام‌فروشی، آینده صنایع معدنی را با ابهام روبه‌رو می‌کند.
بهادر احرامیان، ضمن تبیین وضعیت کنونی معادن و صنایع معدنی کشور، بر لزوم حمایت‌های ویژه و ایجاد بسترهای زیرساختی برای دستیابی به توسعه پایدار تأکید کرد.
او با اشاره به جایگاه استراتژیک ایران در این حوزه گفت: ایران با در اختیار داشتن تنها یک درصد از مساحت و جمعیت جهان، نزدیک به هشت درصد از ذخایر معدنی کره خاکی را در خود جای داده است.» احرامیان با تأکید بر اینکه این آمار نشان‌دهنده ظرفیتی فوق‌العاده است، افزود: «با این وجود، این پتانسیل‌ها هنوز به‌طور کامل بالفعل نشده‌اند و همچنان فرصت‌های بی‌شماری برای شکوفایی و توسعه بخش معدن در کشور وجود دارد که نیازمند توجه و حمایت جدی است.
او چالش‌های بخش معدن ایران را محدود به یک عامل نمی‌داند و معتقد است مهم‌ترین مشکلات به فضای کسب‌وکار و ناتوانی در فراهم‌سازی شرایط مطلوب برای توسعه این بخش بازمی‌گردد.
این عضو هیئت نمایندگان کمیسیون معدن اتاق ایران ادامه داد: اتفاقات مثبتی در این حوزه رخ داده و رشدهایی نیز حاصل شده است، اما همچنان فاصله زیادی با سطح متناسب با ظرفیت‌های کشور وجود دارد.
بخشی از مشکلات مربوط به سیاست‌گذاری‌هاست و بخش دیگر به موضوعاتی مانند بازار، برنامه‌ریزی، تأمین مالی و… بازمی‌گردد. به گفته احرامیان، بررسی تجربه کشورهای معدنی و نحوه طی‌کردن مسیر توسعه توسط آن‌ها می‌تواند بسیار راهگشا باشد. از این‌رو، بهره‌گیری از تجربه‌های موفق جهانی باید بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد.
بحران آینده صنایع معدنی
وی با بیان اینکه لجستیک می‌تواند هم فرصت‌ساز و هم چالش‌برانگیز باشد، افزود: در برخی بخش‌ها، از جمله ظرفیت بعضی بنادر، مشکلات لجستیکی به‌وضوح مشاهده می‌شود. این چالش‌ها در آینده پررنگ‌تر خواهند شد و لازم است از هم‌اکنون برنامه‌ریزی‌های جدی برای آن انجام شود.
این فعال حوزه معدن درباره شرایط فعلی این بخش گفت: هفته معدن امسال در شرایطی خاص و چالشی برگزار شد؛ چراکه حتی تولید برخی معادن نیز به‌دلیل کمبود مواد اولیه تحت تأثیر قرار گرفته است. همچنین پیش‌بینی می‌شود در فصل‌های آینده، به‌ویژه زمستان، با مشکلات بیشتری در حوزه سوخت و انرژی مواجه شویم.
احرامیان با تأکید بر اینکه اکنون زمان حمایت از معادن برای عبور از این شرایط است، ادامه داد: این بخش نیازمند تسهیل‌گری است و در شرایط فعلی بیش از آنکه به افق‌های بلندمدت فکر کنیم، باید در تلاش باشیم که بدون تعطیلی معادن از این دوره بگذریم و سپس به برنامه‌های توسعه‌ای بلندمدت بپردازیم. به گفته او، بخشی از مشکلات همچنان به سیاست‌گذاری‌ها بازمی‌گردد و قوانین و مقررات هنوز در برخی موارد، از شفافیت لازم برخوردار نیستند.
این عضو هیئت نمایندگان کمیسیون معدن اتاق ایران خاطرنشان کرد: در کشور و حتی در برخی استان‌ها، قوانین به شکل‌های متفاوتی تفسیر و اجرا می‌شوند که همین موضوعباعث ایجاد مشکلاتی برای فعالان بخش خصوصی شده است.
کنسانتره و گندله؛ آیا واقعاً «خام» هستند؟
احرامیان در بخش دیگری، به چالش‌های موجود در زنجیره ارزش و موضوع «خام‌فروشی» پرداخت و تأکید کرد: پیش از هرگونه سیاست‌گذاری، باید تعریف دقیق و علمی از واژه “ماده خام” ارائه دهیم؛ چراکه ممکن است ابعاد این پدیده، آن‌گونه که در فضای عمومی مطرح می‌شود، با واقعیت‌های صنعت متفاوت باشد.
او با اشاره به فرآیندهای تولید در معادن افزود: «محصولاتی مانند کنسانتره و گندله سنگ‌آهن، حاصل طی کردن چندین مرحله فرآوری هستند و اطلاق عنوان “خام” به آن‌ها، نادیده گرفتن زحمات و ارزش‌افزوده ایجاد شده در بخش معدن است.» احرامیان در عین حال بر لزوم اولویت‌دهی به صنایع فولادی داخلی تأکید کرد و گفت: اگرچه هدف باید مصرف حداکثری تولیدات در داخل کشور باشد، اما این امر نباید به بهای نادیده گرفتن مکانیزم‌های بازار و سرکوب ارزش‌افزوده تمام شود.
این فعال حوزه معدن در پایان، تصمیم‌گیری در این حوزه را موضوعی پیچیده و چندلایه دانست و تصریح کرد: راهکار اصلاح زنجیره تولید، دستوری عمل کردن نیست؛ بلکه باید اجازه دهیم قیمت‌های داخلی بر اساس واقعیت‌های بازار تنظیم شوند تا انگیزه لازم برای سرمایه‌گذاری در تکمیل زنجیره تولید و خلق ارزش‌افزوده بیشتر در داخل کشور شکل بگیرد.
