شوک به بازار فولاد؛ قیمت آهن اسفنجی از ۲۳ به ۴۳ هزار تومان رسید
به گزارش پایگاه خبری «معدن نامه»، بررسی روند قیمت زنجیره فولاد کشور در سال جاری نشان میدهد که با وجود حملات دشمن به زیرساخت های تولیدی، ایجاد یک هم افزایی در کل زنجیره موجب برقراری آرامش نسبی و کنترل اوضاع شده است اما بررسی های بیشتر نشان میدهد که برخی حلقه های این زنجیره، روندی ملتهب را طی کرده اند؛ آهن اسفنجی یکی از محصولات است که رشدی بیش از سایر اقلام زنجیره داشته است. جهش قیمت آهن اسفنجی از ۲۳ هزار تومان به ۴۳ هزار تومان، صرفاً یک نوسان فصلی نیست؛ بلکه یک «شوک ساختاری» به زنجیره ارزش فولاد ایران است و تداوم آن اثرات نامطلوبی بر قیمت محصول نهایی خواهد داشت. از منظر استراتژی رقابتی، وقتی تعادل در یک حلقه از زنجیره تامین به دلیل شوک‌های خارجی (مانند حملات اخیر به فولاد مبارکه و خوزستان) به هم می‌خورد، اثر شلاقی آن تمام حلقه‌های پایین‌دست را تحت تأثیر قرار میدهد.
کالبدشکافی بهای تمام‌شده شمش با اسفنجی ۴۳ هزار تومانی
برای تولید فولاد در کوره‌های قوس الکتریکی (EAF) یا القایی (IF)، آهن اسفنجی باید با ضریب مشخصی مصرف شود تا افت متالیزاسیون و ناخالصی‌ها جبران گردد. جدول زیر اثر مستقیم این جهش قیمتی را بر خروجی نهایی نشان میدهد:
قیمت جهانی شمش فولادی (منطقه CIS) هم‌اکنون در محدوده ۴۶۰ تا ۴۸۰ دلار است. با شمش ۵۶ هزار تومانی، فولاد ایران با این قیمت آهن اسفنجی، عملاً مزیت رقابتی صادراتی خود را به طور کامل از دست میدهد و بازارهای پایین‌دست در رکود تورمی مطلق فرو می‌روند. این ساختار هزینه، به معنای توقف کامل موتور صادرات فولاد کشور است.
یک معضل و سه راهکار
کارشناسان دلیل این جهش 86 درصدی را به دو عامل اصلی نسبت می دهند: کاهش عرضه به دلیل صدمه خطوط تولید و افزایش کاذب تقاضا به دلیل نگرانی از قطعی گاز واحدهای احیا در زمستان. از این رو، آنچه که قیمت آهن اسفنجی را در داخل نسبت به بازار جهانی، حبابی کرده، تقاضای کاذب و نگرانی از عدم عرضه در زمستان است. فولادسازان برای مهار این جهش کاذب سه پیشنهاد ارائه کرده اند: کنترل تقاضا در بورس کالا، کنترل قیمت در محدوده ارزش ذاتی و اطلاع رسانی دولت در خصوص نحوه تامین گاز واحدهای احیا و کاهش نگرانی تولیدکنندگان.
محدود کردن تقاضا به واحدهای مصرف‌کننده واقعی
در شرایطی که شوک‌های خارجی باعث انقباض سمت عرضه شده‌اند، مکانیزم بورس کالا نباید به پناهگاهی برای “سفته‌بازی” تبدیل شود. حضور واسطه‌ها قدرت چانه‌زنی خریدار غیرواقعی را بالا برده و تخصیص منابع را دچار اعوجاج می‌کند. بورس کالا باید بلافاصله سیستم «سهمیه‌بندی مبتنی بر ظرفیت ذوب فعال» را پیاده‌سازی کند. خرید آهن اسفنجی تنها باید برای کدهای معاملاتی مجاز باشد که آمار تولید و مصرف برق کوره‌های آن‌ها در ماه گذشته، نیاز به این مواد را تایید کند.
مداخله برای کنترل قیمت
وزارت صمت باید یک «محدوده نوسان پویا» تعریف کند. فرمول قیمت پایه آهن اسفنجی باید به صورت منطقی روی ۵۰ الی ۶۰ درصد قیمت کشف‌شده‌ی شمش خوزستان قفل شود. اگر قیمت اسفنجی به دلیل رفتار هیجانی به بیش از این نسبت برسد (نسبتی که اکنون از مرز هشدار عبور کرده)، مکانیزم معاملات باید تا زمان تعدیل عرضه متوقف یا به نفع تخصیص مستقیم اصلاح شود.
شفاف‌سازی برنامه تامین گاز واحدهای احیا
در علم اقتصاد، پدیده خرید بیش از حد و انبارداری افراطی، ریشه در «عدم تقارن اطلاعاتی» دارد. رشد قیمت اسفنجی فعلی، صرفاً ناشی از کمبود قطعی نیست، بلکه ناشی از نگرانی برای فرار از ریسک قطع گاز در زمستان است. شرکت‌های فولادی نیازمند پیش‌بینی‌پذیری هستند. نهادهای متولی باید فوراً برنامه خاموشی‌های زمستانه را منتشر کنند. اگر تولیدکننده برنامه دقیق قطعی گاز را بداند، برنامه‌ریزی موجودی خود را منطقی تنظیم می‌کند. سکوت نهاد تنظیم‌گر، سیگنال “بدترین سناریوی ممکن” را به بازار مخابره کرده و کارخانه‌ها را به رقابت مخرب در خرید سوق میدهد.
