تورم نقطه‌ای معدن از ۱۰۰ درصد عبور کرد
کانه‌های فلزی با تورم ۱۱۵.۹ درصدی، رکورددار افزایش قیمت تولیدکننده شدند؛
چکامه جواهری آریا_ پایگاه خبری «معدن نامه»: شاخص قیمت تولیدکننده بخش معدن در تابستان ۱۴۰۵ با جهشی قابل توجه به ۵۹۸.۷ رسید و تورم نقطه‌به‌نقطه این بخش را به ۱۰۷.۷ درصد رساند، یعنی میانگین قیمت دریافتی تولیدکنندگان محصولات معدنی در داخل کشور نسبت به تابستان سال گذشته بیش از دو برابر شده است. هم‌زمان تورم سالانه بخش معدن به ۷۷.۴ درصد رسید و کانه‌های فلزی با ثبت تورم نقطه‌به‌نقطه ۱۱۵.۹ درصدی، بالاترین افزایش قیمت را در میان گروه‌های اصلی بخش معدن تجربه کردند.
بر اساس گزارش مرکز آمار ایران از شاخص قیمت تولیدکننده بخش معدن در تابستان ۱۴۰۵، شاخص قیمت تولیدکننده این بخش به ۵۹۸.۷ رسیده است. این شاخص در مقایسه با فصل قبل ۲۵.۴ درصد افزایش داشته که نشان‌دهنده افزایش قابل توجه قیمت‌های دریافتی تولیدکنندگان محصولات معدنی در فاصله بهار تا تابستان امسال است.
شتاب افزایش قیمت در تابستان تنها به رشد فصلی محدود نمانده و در مقایسه با سال گذشته نیز جهش قابل توجهی داشته است. تورم نقطه‌به‌نقطه بخش معدن در تابستان ۱۴۰۵ به ۱۰۷.۷ درصد رسیده است، در حالی که این رقم در فصل بهار ۷۷.۴ درصد بود. به این ترتیب تورم نقطه‌ای معدن طی تنها یک فصل ۳۰.۳ واحد درصد افزایش یافته است.
این تغییر به آن معناست که متوسط قیمت دریافتی تولیدکنندگان محصولات معدنی در تابستان امسال نسبت به تابستان ۱۴۰۴، ۱۰۷.۷ درصد افزایش داشته است. عبور این شاخص از مرز ۱۰۰ درصد نشان‌دهنده شدت گرفتن فشارهای قیمتی در بخش معدن و استمرار روند افزایشی قیمت محصولات این بخش طی یک سال گذشته است.
جهش تورم فصلی
رشد قیمت‌ها در بخش معدن در فاصله بهار تا تابستان نیز شتاب گرفته است. تورم فصلی این بخش در تابستان ۱۴۰۵ به ۲۵.۴ درصد رسیده که در مقایسه با تورم فصلی ۱۸.۲ درصدی در بهار، ۷.۲ واحد درصد افزایش نشان می‌دهد. به بیان دیگر متوسط قیمت دریافتی تولیدکنندگان محصولات معدنی در داخل کشور طی تابستان نسبت به فصل بهار بیش از یک‌چهارم افزایش یافته است. چنین رشدی در یک دوره سه‌ماهه وقتی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که در کنار تورم نقطه‌به‌نقطه بیش از ۱۰۰ درصدی قرار می‌گیرد چرا که نشان می‌دهد فشار افزایش قیمت همچنان در حال انتقال به دوره‌های جدید است.
در میان گروه‌های اصلی بخش معدن، بیشترین تورم فصلی به کانه‌های فلزی اختصاص داشته است. قیمت تولیدکنندگان این گروه در تابستان ۱۴۰۵ نسبت به فصل قبل ۲۶.۹ درصد افزایش یافته است. در مقابل زغال‌سنگ با تورم فصلی ۱۱.۱ درصدی کمترین رشد قیمت را در میان گروه‌های مورد بررسی داشته است.
فاصله قابل توجه میان تورم فصلی کانه‌های فلزی و زغال‌سنگ بیانگر آن است که روند افزایش قیمت در بخش معدن یکدست نبوده و گروه‌های مختلف معدنی تحت تأثیر عوامل متفاوتی قرار گرفته‌اند.
کانه‌های فلزی در صدر افزایش قیمت
مهم‌ترین بخش این گزارش به عملکرد کانه‌های فلزی مربوط می‌شود که در هر سه شاخص تورم فصلی، نقطه‌به‌نقطه و سالانه در سطح بالایی قرار گرفته است.
تورم نقطه‌به‌نقطه کانه‌های فلزی در تابستان ۱۴۰۵ به ۱۱۵.۹ درصد رسیده است. این رقم به معنای افزایش بیش از دو برابری متوسط قیمت دریافتی تولیدکنندگان این گروه نسبت به تابستان سال گذشته است.
در همین دوره کمترین تورم نقطه‌به‌نقطه با ۵۱.۴ درصد به گروه سایر معادن اختصاص داشته است. بنابراین فاصله میان بالاترین و پایین‌ترین نرخ تورم نقطه‌ای گروه‌های معدنی به بیش از ۶۴ واحد درصد رسیده است.
عملکرد کانه‌های فلزی از منظر تورم سالانه نیز قابل توجه است. نرخ تورم سالانه این گروه در تابستان ۱۴۰۵ به ۸۲.۱ درصد رسیده، درحالی‌که کمترین تورم سالانه با ۴۰.۴ درصد مربوط به سایر معادن بوده است.
به‌این‌ترتیب کانه‌های فلزی نه‌تنها در مقایسه با تابستان سال گذشته افزایش قیمت بیشتری را تجربه کرده‌اند، بلکه میانگین قیمت آن‌ها در چهار فصل منتهی به تابستان نیز با سرعت بیشتری نسبت به سایر گروه‌های معدنی افزایش یافته است.
تورم سالانه معدن به ۷۷.۴ درصد رسید
یکی دیگر از شاخص‌های مهم گزارش مرکز آمار تورم سالانه بخش معدن است. این شاخص که تغییرات میانگین قیمت در چهار فصل منتهی به فصل جاری را نسبت به دوره مشابه سال قبل نشان می‌دهد، در تابستان ۱۴۰۵ به ۷۷.۴ درصد رسیده است.
این رقم در بهار ۱۴۰۵ معادل ۵۸.۷ درصد بود. بنابراین تورم سالانه بخش معدن طی یک فصل ۱۸.۷ واحد درصد افزایش یافته است.
افزایش هم‌زمان تورم فصلی، نقطه‌به‌نقطه و سالانه نشان می‌دهد رشد قیمت‌ها در بخش معدن تنها ناشی از یک جهش مقطعی در تابستان نیست. هر سه شاخص تصویری از تشدید فشارهای قیمتی در این بخش ارائه می‌کنند، هرچند شدت این فشار در گروه‌های مختلف معدنی متفاوت بوده است.
رشد قیمت یا افزایش هزینه تولید؟
عبور تورم نقطه‌به‌نقطه تولیدکننده معدن از ۱۰۰ درصد در نگاه نخست می‌تواند نشانه رشد قابل توجه ارزش محصولات معدنی و بهبود درآمد تولیدکنندگان تلقی شود، اما تفسیر این آمار بدون توجه به سمت هزینه تولید می‌تواند گمراه‌کننده باشد.
شاخص قیمت تولیدکننده، تغییر قیمت دریافتی تولیدکننده برای محصول تولیدشده را اندازه‌گیری می‌کند و به‌تنهایی مشخص نمی‌کند که چه میزان از این افزایش قیمت به افزایش حاشیه سود تولیدکننده منجر شده است. در شرایطی که هزینه انرژی، قطعات و تجهیزات، مواد مصرفی، حمل‌ونقل، نیروی انسانی و سایر نهاده‌های تولید نیز افزایش یافته باشد، رشد قیمت محصول لزوماً به معنای افزایش متناسب سودآوری نیست.
ازاین‌جهت آمار تابستان ۱۴۰۵ را باید در کنار روند هزینه‌های تولید و وضعیت سودآوری شرکت‌های معدنی بررسی کرد. اهمیت این موضوع برای کانه‌های فلزی بیشتر است، زیرا این گروه با تورم نقطه‌ای ۱۱۵.۹ درصدی، بیشترین رشد قیمت را تجربه کرده است، اما هم‌زمان بخش قابل‌توجهی از هزینه‌های زنجیره معدن و صنایع معدنی نیز تحت تأثیر تورم قرار دارد.
فشار قیمتی بر زنجیره معدن و فولاد
افزایش شدید قیمت تولیدکننده در بخش معدن می‌تواند آثار خود را در حلقه‌های بعدی زنجیره نیز نشان دهد. کانه‌های فلزی به‌عنوان یکی از ورودی‌های اصلی صنایع فولاد و فلزات، در صورت افزایش قیمت می‌توانند هزینه تأمین مواد اولیه صنایع پایین‌دست را تحت تأثیر قرار دهند.
از سوی دیگر اگر افزایش قیمت کانه‌های فلزی ناشی از رشد هزینه استخراج، فرآوری، انرژی، ماشین‌آلات و حمل‌ونقل باشد، بخشی از فشار ایجادشده در معدن به حلقه‌های بعدی زنجیره منتقل خواهد شد.
در چنین شرایطی افزایش شاخص قیمت تولیدکننده معدن را نمی‌توان صرفاً به‌عنوان یک شاخص مثبت برای تولیدکنندگان تفسیر کرد. مسئله اصلی این است که افزایش قیمت محصولات معدنی تا چه اندازه ناشی از بهبود شرایط بازار و افزایش ارزش واقعی محصولات و تا چه اندازه حاصل افزایش هزینه‌های تولید است.
تابستان متفاوت برای معدن
داده‌های مرکز آمار ایران تصویری روشن از تغییر سرعت افزایش قیمت‌ها در بخش معدن ارائه می‌کند. تورم فصلی از ۱۸.۲ درصد در بهار به ۲۵.۴ درصد در تابستان رسیده، تورم نقطه‌به‌نقطه از ۷۷.۴ درصد به ۱۰۷.۷ درصد افزایش یافته و تورم سالانه نیز از ۵۸.۷ درصد به ۷۷.۴ درصد رسیده است.
در این میان کانه‌های فلزی با تورم فصلی ۲۶.۹ درصد، تورم نقطه‌به‌نقطه ۱۱۵.۹ درصد و تورم سالانه ۸۲.۱ درصد، بالاترین فشار قیمتی را تجربه کرده‌اند.
این ارقام نشان می‌دهد بخش معدن در تابستان ۱۴۰۵ وارد مرحله‌ای شده که افزایش قیمت محصولات آن دیگر صرفاً در قالب رشد سالانه یا فصلی قابل توضیح نیست و تورم نقطه‌ای سه‌رقمی، تصویر جدیدی از وضعیت قیمت‌ها در این بخش ارائه می‌کند. بااین‌حال برای ارزیابی آثار اقتصادی این جهش باید در مرحله بعد نسبت میان رشد قیمت محصولات معدنی، هزینه‌های تولید و حاشیه سود شرکت‌های معدنی بررسی شود چراکه افزایش قیمت فروش زمانی به معنای بهبود واقعی وضعیت معدن خواهد بود که از رشد هزینه‌های تولید پیشی بگیرد.
