تنشهای خاورمیانه بازار فلزات گروه پلاتین را وارد فاز جدیدی کرد
گزارش تازه متالز فوکس نشان میدهد تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی در خاورمیانه، بهویژه احتمال طولانی شدن درگیری میان ایالات متحده آمریکا و ایران همراه با منطقهای شدن بازارها و مداخلات سیاستی در حال تغییر ساختار تأمین، قیمتگذاری و تجارت فلزات گروه پلاتین است که این تحولات میتواند در سال ۲۰۲۶ بیش از عوامل سنتی عرضه و تقاضا بر بازار این فلزات راهبردی اثر بگذارد.
احسان رنجبران_ پایگاه خبری «معدن نامه»: خطر طولانی شدن تنش و درگیری میان ایالات متحده آمریکا و ایران، شتاب منطقهای شدن بازارهای فلزات گروه پلاتین (PGMs) و همچنین راهاندازی قراردادهای آتی پلاتین و پالادیوم در بورس آتی گوانگژو در چین نشاندهنده یک تحول ساختاری در نحوه تأمین، قیمتگذاری و تجارت این فلزات است.
متالز فوکس؛ شرکت مشاوره تخصصی فلزات گرانبها اعلام کرده است که این عوامل بیش از متغیرهای سنتی عرضه و تقاضا، مسیر بازار فلزات گروه پلاتین را در سال پیش رو تعیین خواهند کرد.
ویلما سوارتس مدیر بخش فلزات گروه پلاتین در متالز فوکِس در این رابطه میگوید: انتظار داریم این روندها، در کنار عوامل بنیادین بازار، جهتگیری اصلی سال آینده را مشخص کنند.
گزارش «PGMs 2026» این مؤسسه همزمان با آغاز هفته پلاتین لندن منتشر شده و تحلیلی جامع از وضعیت صنعت فلزات گروه پلاتین ارائه میدهد.
بازگشت همه فلزات گروه پلاتین به کسری عرضه
بر اساس این گزارش هر پنج فلز اصلی این گروه در سال ۲۰۲۵ با کسری فیزیکی عرضه مواجه شدند و قیمت سبد فلزات گروه پلاتین نسبت به سال قبل ۲۸ درصد افزایش یافت. این رشد تحت تأثیر محدودتر شدن توازن عرضه و تقاضا، افزایش ورود سرمایهگذاران و نگرانیها درباره سیاستهای تجاری و دسترسی راهبردی به مواد معدنی رخ داد.
در سال ۲۰۲۵:
_پلاتین برای سومین سال متوالی با کسری ۴۶۱ هزار اونس روبهرو شد.
_پالادیوم برای چهارمین سال متوالی با کسری ۴۳۳ هزار اونس مواجه شد.
_رودیوم با کسری ۱۱۶ هزار اونس ثبت شد.
_ایریدیوم و روتنیوم نیز به ترتیب با کسری ۳۴ هزار و ۳۱۲ هزار اونس همراه بودند.
رشد چشمگیر سرمایهگذاری در پلاتین
متالز فوکس اعلام کرد افزایش قیمت پلاتین در سال ۲۰۲۵ ناشی از بهبود دسترسی سرمایهگذاران، امید به جایگزینی طلا با پلاتین در صنعت جواهرات و محدودیتهای مقطعی عرضه بود.
سرمایهگذاری خرد در پلاتین ۹۶ درصد رشد کرد و به ۴۰۲ هزار اونس رسید، بهطوریکه خرید سرمایهگذاران چینی حدود ۶۰ درصد از کل تقاضای سرمایهگذاری جهان را تشکیل داد.
کاهش ذخایر روی زمین
ذخایر قابل دسترس پلاتین در سطح جهان به ۹.۳ میلیون اونس کاهش یافت که معادل حدود ۱۴ ماه پوشش تقاضا است. ذخایر پالادیوم نیز با افت به ۱۰.۷ میلیون اونس رسید که معادل ۱۳ ماه مصرف جهانی است.
ذخایر رودیوم نیز به کمتر از چهار ماه تقاضا کاهش یافت و همین موضوع از قیمتهای بالای این فلز حمایت کرد.
افت تولید معدنی در آفریقای جنوبی و آمریکای شمالی
طبق گزارش متالز فوکس، عرضه اولیه معادن در سال ۲۰۲۵ همچنان روند نزولی داشت.
در آفریقای جنوبی سیلاب در چند معدن تولید را مختل کرد و در آمریکای شمالی نیز توقف کامل فعالیت معدن استیلواتر وست موجب افت شدید عرضه شد.
در نتیجه تولید معدنی پلاتین ۴ درصد کاهش یافت و به ۵.۶ میلیون اونس رسید و تولید معدنی پالادیوم نیز با همین میزان افت به ۶.۳ میلیون اونس محدود شد.
افزایش عرضه قراضه
کل عرضه قراضه فلزات گروه پلاتین در سال ۲۰۲۵ با رشد ۷ درصدی به ۴.۹ میلیون اونس رسید.
بازیافت کاتالیستهای خودرو در چین و ایالات متحده آمریکا تقویت شد و عرضه قراضه جواهرات نیز بهدلیل کاهش موجودی انبارها در چین افزایش یافت.
تغییر الگوی مصرف
تقاضای صنعت خودرو برای پلاتین، پالادیوم و رودیوم (3E) با کاهش ۲ درصدی به ۱۱.۹ میلیون اونس رسید که برای نخستین بار از سال ۲۰۲۲ است که این رقم به زیر ۱۲ میلیون اونس سقوط کرد.
هرچند تولید خودروهای سبک ۳ درصد رشد داشت، بخش عمده این رشد مربوط به خودروهای تمام برقی (BEV) بود که سهمی ۱۶ درصدی از بازار به دست آوردند.
در مقابل تقاضای جواهرات پلاتینی ۱۰ درصد افزایش یافت و به ۲.۲ میلیون اونس، بالاترین سطح در ۹ سال اخیر رسید، تقاضای صنایع الکترونیک ۸ درصد رشد کرد و به ۱.۳ میلیون اونس رسید و تقاضای صنایع شیمیایی نیز ۳ درصد افزایش یافت و به ۱.۹ میلیون اونس رسید.
در بخش شیشه نیز تقاضا برای پلاتین و رودیوم بهدلیل تعطیلی بخشی از ظرفیت تولید نمایشگرهای LCD در آسیا کاهش قابل توجهی داشت.
سیاستهای صنعتی: عامل جدید تعیینکننده بازار
متالز فوکس تأکید کرده است که در سال ۲۰۲۶، سیاستهای صنعتی و تجاری نقش پررنگتری در بازار ایفا خواهند کرد.
از جمله عوامل اثرگذار میتوان به اجرای ماده ۲۳۲ قانون تجارت آمریکا، برنامه پنجساله پانزدهم چین برای امنیت مواد راهبردی و قانون مواد خام حیاتی اتحادیه اروپا اشاره کرد.
این سیاستها نحوه تأمین، فرآوری و قیمتگذاری فلزات گروه پلاتین را بهطور فزایندهای دگرگون میکنند.
چشمانداز سال ۲۰۲۶
متالز فوکِس پیشبینی کرده است:
_پلاتین با کسری ۳۱۲ هزار اونس مواجه خواهد بود و متوسط قیمت آن به ۲,۱۹۰ دلار در هر اونس میرسد که ۷۱ درصد بیشتر از سال قبل است.
_پالادیوم با وجود پنجمین سال متوالی کسری عرضه، بهطور متوسط ۱,۵۷۰ دلار در هر اونس معامله خواهد شد که ۳۷ درصد بالاتر از سال قبل است.
_رودیوم با رشد ۶۲ درصدی به میانگین ۱۰,۲۰۰ دلار در هر اونس خواهد رسید.
_ایریدیوم با قیمت متوسط ۷,۲۰۰ دلار در هر اونس، ۶۴ درصد رشد خواهد کرد.
_روتنیوم نیز با جهش ۱۱۴ درصدی، به میانگین ۱,۵۶۰ دلار در هر اونس خواهد رسید.
ویلما سوارتس در جمعبندی میگوید: هر پنج فلز همچنان با کسری عرضه مواجه هستند، اما روند قیمتها صرفاً تحت تأثیر توازن سنتی عرضه و تقاضا نیست و بیش از گذشته تحت تأثیر جریان سرمایهگذاری، تغییرات موجودی انبارها و مداخلات سیاستی قرار خواهد گرفت.
