زنجیره صنایع در تنگنای کمبود، مُسکن واردات چقدر دوام دارد؟

به گزارش پایگاه خبری «معدن نامه»، با اعلام وزیر صنعت، معدن و تجارت مبنی بر صدور مجوز واردات ورق گرم برای فولاد مبارکه، به نظر می‌رسد سیاست‌گذار تلاش کرده است در کوتاه‌مدت از تشدید کمبود در بازار جلوگیری کند. این تصمیم در واکنش به آسیب‌هایی اتخاذ شده که در حملات اخیر به ظرفیت تولید ورق گرم این مجتمع وارد شده و عرضه این محصول راهبردی را دچار اختلال کرده است.

ورق گرم یکی از کلیدی‌ترین محصولات در زنجیره فولاد محسوب می‌شود، محصولی که خوراک اصلی صنایعی مانند خودروسازی، لوازم خانگی، تولیدکنندگان لوله و پروفیل و ده‌ها فعالیت صنعتی دیگر را تأمین می‌کند. از این نظر کاهش تولید این ورق یک مسئله مختص به یک بخش نیست، بلکه مستقیماً به اختلال در کل زنجیره صنعتی کشور منجر می‌شود.

واردات: راهکار فوری اما ناکافی

صدور مجوز واردات در شرایط فعلی اقدامی قابل انتظار برای مدیریت بحران است. این سیاست می‌تواند در کوتاه‌مدت از توقف خطوط تولید در صنایع پایین‌دستی جلوگیری کرده و تا حدی بازار را به تعادل برساند. با این حال واردات به‌تنهایی نمی‌تواند جایگزین پایداری تولید داخلی شود.

وابستگی به واردات کشور را در معرض نوسانات قیمت جهانی، محدودیت‌های تجاری و فشارهای ارزی قرار می‌دهد. علاوه بر این تأمین ورق گرم از بازارهای خارجی همواره با عدم‌قطعیت‌هایی از زمان تحویل گرفته تا کیفیت و قیمت تمام‌شده همراه است.

چرا احیای فولاد مبارکه باید در اولویت باشد؟

در کنار مدیریت کوتاه‌مدت بازار از مسیر واردات، آنچه اهمیت بیشتری دارد بازگرداندن سریع ظرفیت تولید فولاد مبارکه به مدار است. این ضرورت از چند جهت قابل بررسی است:

نخست، جلوگیری از تعمیق بحران در صنایع پایین‌دستی: بیش از هزاران واحد صنعتی به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم به ورق گرم وابسته‌اند. هرچه زمان اختلال در تولید طولانی‌تر شود، این صنایع با کمبود مواد اولیه، کاهش تولید و حتی توقف فعالیت مواجه خواهند شد.

دوم، مهار تبعات تورمی در بازار محصولات صنعتی: کاهش عرضه ورق گرم به‌سرعت خود را در افزایش قیمت محصولات نهایی نشان می‌دهد. از خودرو گرفته تا لوازم خانگی، هرگونه کمبود در این حلقه می‌تواند به موج جدیدی از افزایش قیمت‌ها منجر شود.

سوم، حفظ جایگاه تولید داخلی و کاهش وابستگی: فولاد مبارکه به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده ورق‌های فولادی کشور، نقشی کلیدی در تأمین نیاز داخلی دارد. تداوم اختلال در این مجموعه عملاً توازن بازار را به نفع واردات تغییر داده و مسیر خودکفایی را تضعیف می‌کند.

چهارم، جلوگیری از افزایش هزینه‌های ارزی: واردات ورق گرم به‌معنای خروج ارز از کشور، آن هم در شرایطی است که منابع ارزی با محدودیت مواجه‌اند. هر روز تأخیر در احیای تولید داخلی، فشار بیشتری بر تراز ارزی وارد می‌کند.

پنجم، جلوگیری از اختلال در برنامه‌های توسعه‌ای زنجیره فولاد: تولید ورق گرم، حلقه‌ای حیاتی در تکمیل زنجیره ارزش فولاد است. وقفه در این بخش می‌تواند برنامه‌های توسعه‌ای صنایع مرتبط را نیز به تعویق بیندازد.

ضرورت اقدام فوری و هدفمند

بر این اساس سیاست واردات باید به‌عنوان یک راهکار موقت و مکمل و نه جایگزین تولید در نظر گرفته شود. تمرکز اصلی باید بر بازسازی سریع زیرساخت‌های آسیب‌دیده، تأمین تجهیزات، رفع گلوگاه‌های فنی و بازگرداندن خطوط تولید فولاد مبارکه به ظرفیت پیشین باشد.

هم‌زمان استفاده از ظرفیت سایر تولیدکنندگان برای تأمین اسلب و خوراک واحدهای نورد نیز می‌تواند به‌عنوان یک راهکار میان‌مدت دنبال شود، اما این اقدامات نیز بدون احیای کامل ظرفیت تولید ورق گرم در فولاد مبارکه نمی‌تواند به‌طور کامل پاسخگوی نیاز بازار باشد.

جمع‌بندی

صدور مجوز برای واردات ورق گرم اگرچه اقدامی ضروری برای عبور از شرایط فعلی است اما راه‌حل نهایی محسوب نمی‌شود. پایداری زنجیره فولاد و جلوگیری از سرایت بحران به صنایع پایین‌دستی در گرو بازگشت سریع فولاد مبارکه به مدار تولید است. هرگونه تأخیر در این مسیر، هزینه‌هایی به‌مراتب سنگین‌تر از واردات به اقتصاد صنعتی کشور تحمیل خواهد کرد.