بازار فولاد ایران زیر سایه ریسک‌های سیاسی؛ نوسان در بازار، پایداری در زنجیره تامین
به گزارش پایگاه خبری «معدن نامه»، به نقل از واحد تحقیقات بازار هلدینگ فولاد متیل؛ بازار فولاد ایران این روزها تحت تأثیر عواملی فراتر از سازوکارهای متداول عرضه و تقاضا قرار گرفته است؛ به‌گونه‌ای که تغییرات قیمتی عمدتاً برآمده از تحولات ژئوپلیتیک، تشدید منازعات منطقه‌ای و نوسانات نرخ ارز بوده، نه بازتابی از بنیادهای واقعی صنعت.
فضای اقتصادی کشور در هفته ی اخیر، با تشدید تنش‌های نظامی در تنگه هرمز و سواحل جنوبی آغاز گردید و بازار ارز با افزایش قیمت به کانال ۱۹۰ هزار تومان وارد شد. این افزایش که عمدتاً ناشی از رشد تقاضای احتیاطی بود، به‌سرعت به حوزه فولاد تسری یافت و تولیدکنندگان را به تعدیل نرخ‌های خود ترغیب نمود. بااین‌حال، آنچه شایان تأمل است، شکاف آشکار میان رشد قیمت‌ها و وضعیت معاملات در بازار آزاد است؛ به‌طوری‌که حجم مبادلات همچنان در سطحی بسیار نازل‌تر از شرایط عادی باقی مانده و مصرف‌کنندگان نهایی با رویکردی محتاطانه، خریدهای خود را به تعویق انداخته‌اند.
گزارش‌های بازار نشان می‌دهد در هفته اخیر، نرخ برخی گروه‌های محصولی، به‌ویژه محصولات طویل، رشد بیشتری را تجربه کرده است؛ در مقابل، تغییرات قیمتی ورق‌های سیاه، سرد و پوشش‌دار محدودتر و متعادل‌تر بوده است. این تفاوت رفتاری را می‌توان نشانه‌ای از واکنش متناسب بخش‌های مختلف بازار به شرایط عرضه، تقاضا و تحولات ارزی دانست.
اگرچه رشد قیمت‌ها هنوز به افزایش فراگیر حجم معاملات منجر نشده و بخشی از تقاضا با هدف مدیریت ریسک نوسانات آتی شکل گرفته است، اما همین رویکرد نشان‌دهنده توجه فعالان بازار به ضرورت حفظ پایداری زنجیره تأمین است. در بورس کالا نیز افزایش نرخ ارز از قیمت‌های پایه و میانگین موزون محصولات فولادی حمایت کرده، هرچند خریداران همچنان با احتیاط و ارزیابی دقیق‌تری تصمیم‌گیری می‌کنند.
در بخش مواد اولیه، تداوم تقاضا برای محصولاتی همچون آهن اسفنجی، از استحکام نسبی حلقه‌های بالادستی زنجیره فولاد حکایت دارد. در بازار محصولات نهایی نیز ظرفیت بازگشت تقاضای مصرفی، هم‌زمان با بهبود شرایط اقتصادی و تحرک صنایع پایین‌دستی، همچنان وجود دارد.
در این میان، محدودیت‌های انرژی و کاهش سهمیه برق کارخانه‌ها، با محدودکردن عرضه و افزایش هزینه‌های تولید، شرایط پیچیده‌تری را برای صنعت رقم زده است. بااین‌حال، عملکرد تولیدکنندگان بزرگ و راهبردی همچون فولاد مبارکه در مدیریت هوشمند انرژی، حفظ جریان تولید و تأمین پایدار نیاز صنایع پایین‌دستی، نقشی مؤثر در ایجاد ثبات بازار و تقویت تاب‌آوری زنجیره ارزش فولاد کشور دارد. تداوم سرمایه‌گذاری این مجموعه در توسعه زیرساخت‌های انرژی، ارتقای بهره‌وری و تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر نیز می‌تواند زمینه عبور پایدار صنعت از محدودیت‌های موجود و پاسخ‌گویی متوازن‌تر به نیاز بازار را فراهم سازد.
فراتر از نوسانات ارزی، آنچه بازار را در هاله‌ای از ابهام فروبرده، رکود ساختاری ناشی از فقدان تقاضای مؤثر در بخش‌های صنعت، ساختمان و فعالیت‌های عمرانی است. این رکود چنان عمیق است که حتی تغییرات قیمت‌های اخیر نیز نتوانسته رونقی به معاملات بازگرداند. به نظر می‌رسد مصرف‌کنندگان واقعی تا روشن‌شدن تکلیف شرایط سیاسی و تعیین مسیر مذاکرات دیپلماتیک، ترجیح می‌دهند بر موضع انتظار باقی بمانند و بازار را با دقت رصد نمایند.
با توجه به تداوم فضای مبهم سیاسی و منطقه‌ای، پیش‌بینی می‌شود بازار فولاد در روزهای آینده نیز در محدوده‌ای از نوسانات کنترل‌شده به حرکت خود ادامه دهد. از یک سو، ثبات نسبی نرخ دلار می‌تواند از سطح قیمت‌ها حمایت کرده و به حفظ تعادل بازار کمک کند و از سوی دیگر، هرگونه نشانه از کاهش تنش‌ها و تقویت مسیر دیپلماسی، می‌تواند زمینه‌ساز آرامش بیشتر و اصلاح منطقی قیمت‌ها شود.
با این حال، واقعیت آن است که تا زمان بهبود شرایط بخش واقعی اقتصاد و تقویت تقاضای مؤثر، نوسانات قیمتی بیش از آنکه ناشی از متغیرهای بنیادی بازار باشد، از انتظارات روانی و تحولات سیاسی اثر می‌پذیرد. در چنین فضایی، اهمیت نقش‌آفرینی تولیدکنندگان بزرگ و باثباتی همچون فولاد مبارکه بیش از پیش نمایان می‌شود؛ مجموعه‌ای که با اتکا به برنامه‌ریزی منسجم، مدیریت هوشمندانه تولید و نگاه راهبردی به بازار، می‌تواند به کاهش اثر نوسانات مقطعی و حفظ اطمینان در زنجیره تأمین کمک کند.
در مجموع، به نظر می‌رسد بازار فولاد در کوتاه‌مدت همچنان در انتظار دریافت نشانه‌های روشن‌تر از فضای سیاسی و اقتصادی کشور باقی بماند؛ اما در همین شرایط نیز وجود بازیگران توانمند، آینده‌نگر و مسئولیت‌پذیری مانند فولاد مبارکه، پشتوانه‌ای مهم برای حفظ ثبات نسبی بازار، تداوم عرضه و تقویت چشم‌انداز بلندمدت صنعت فولاد کشور به شمار می‌رود.
